دو پایان برای جنگ؛ ترامپ و نتانیاهو همنظر نیستند
به گزارش زومان، در حالی که دونالد ترامپ ماههاست از نزدیک بودن توافق با ایران سخن میگوید، لبنان به نقطه عطف تبدیل شده؛ اختلاف تازه او با بنیامین نتانیاهو بر سر حملات اسرائیل به لبنان، به باور برخی تحلیلگران، بار دیگر نشان داده که واشنگتن و تلآویو درباره شکل پایان جنگ با ایران، اهداف یکسانی ندارند.
چرا حمله اسرائیل به بیروت متوقف شد؟
همه چیز از اول ژوئن آغاز شد؛ زمانی که بنیامین نتانیاهو و وزیر دفاعش یسرائیل کاتز اعلام کردند ارتش اسرائیل مأمور حمله به «اهداف تروریستی» در ضاحیه بیروت، پایگاه اصلی حزبالله در جنوب پایتخت لبنان، شده است. ارتش اسرائیل حتی از ساکنان این منطقه خواست محل را ترک کنند و هزاران نفر نیز خانههای خود را تخلیه کردند. اما برخلاف انتظار، حملهای انجام نشد.
اکونومیست در روایت خود، دلیل این تغییر مسیر اسرائیل را تماس تلفنی پرتنش میان ترامپ و نتانیاهو عنوان کرده؛ همان تماسی که ترامپ بعدتر آن را «بسیار سازنده» توصیف کرد. البته افشاگری آکسیوس، از گفتوگویی تند و همراه با الفاظ رکیک از سوی رئیسجمهور آمریکا حکایت داشت. این گزارش میگفت که ترامپ نتانیاهو را در تماس تلفنی سرزنش کرد که «الان همه از اسرائیل متنفر شدهاند.» ترامپ نسبت به تشدید درگیری در لبنان خشمگین بود و هشدار داد که ادامه حملات میتواند مذاکرات شکننده با ایران را به شکست بکشاند.
نگرانی واشنگتن از فروپاشی مذاکرات ایران
اکونومیست مینویسد این مداخله پس از تماسهای فشرده مقامهای لبنان و کشورهای عرب خلیج فارس با واشنگتن رخ داد؛ کشورهایی که نگران بودند گسترش جنگ در لبنان، تهران را از مذاکرات مربوط به پایان رسمی جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، بازگشایی تنگه هرمز و کاهش تنش منطقهای خارج کند.
نتیجه فوری این تماس، عقبنشینی اسرائیل از حمله به بیروت بود؛ چراکه ترامپ مدعی شد توانسته نتانیاهو را از ادامه عملیات منصرف کند و حتی از نوعی آتشبس گسترده هم سخن گفت.
دو روایت از یک توافق؛ اختلاف ترامپ و نتانیاهو دقیقاً بر سر چیست؟
اما بلومبرگ میگوید روایت نتانیاهو متفاوت بوده؛ نخستوزیر اسرائیل تنها یک آتشبس محدود در شمال لبنان را پذیرفت و همزمان تأکید کرد عملیات نظامی در جنوب ادامه خواهد یافت.
این تفاوتِ روایت ـ به نوشته بلومبرگ ـ بار دیگر بر شکافی اساسی نور انداخت: آمریکا و اسرائیل برداشت متفاوتی از پایان جنگ دارند. در حالی که ترامپ بهدنبال مهار بحران و رسیدن به توافقی با ایران است، اسرائیل همچنان کارزار علیه حزبالله را بخشی جداییناپذیر از امنیت خود میداند و حاضر نیست آن را قربانی روند دیپلماتیک کند.
ایران چگونه از پرونده لبنان استفاده میکند؟
همین اختلاف، اکنون به عاملی تهدیدکننده برای مذاکرات تهران و واشنگتن تبدیل شده است. بلومبرگ گزارش میدهد ایران پس از تهدید اسرائیل به حمله دوباره به بیروت، اعلام کرد مذاکرات از طریق میانجیها متوقف شده؛ هرچند ترامپ بعداً این ادعا را رد کرد. تهران تأکید دارد لبنان باید بخشی از هر توافق صلح احتمالی باشد و توقف جنگ در آن کشور را پیششرط کاهش تنشها میداند.
در همین حال، درگیریها نیز متوقف نشدهاند. به گزارش بلومبرگ، سنتکام اعلام کرده ایران چندین موشک بالستیک به سمت کشورهای همسایه از جمله کویت و بحرین شلیک کرده که بخشی از آنها رهگیری شدهاند. آمریکا نیز همزمان چند پهپاد تهاجمی را سرنگون و اهدافی در خاک ایران را هدف قرار داده است؛ نشانهای از اینکه دو طرف هنوز در حال اعمال فشار میدانی برای تأثیرگذاری بر چارچوب توافق احتمالیاند.
خدمت ترامپ به نتانیاهو؛ عبور اسرائیل از باتلاق لبنان
با این حال، اکونومیست روایتی متفاوت هم از ماجرا ارائه میکند و مینویسد: ترامپ شاید ناخواسته خدمتی هم به اسرائیل کرده باشد. این نشریه مینویسد تلآویو در خطر فرو رفتن در باتلاقی تازه در لبنان قرار داشت؛ جایی که حزبالله همچنان با پهپادهای ارزانقیمت و موشکهای باقیمانده، به شکلی فرسایشی به ارتش اسرائیل آسیب میزند.
اکونومیست یادآوری میکند تجربههای قبلی اسرائیل در لبنان هشداردهندهاند: حمله ۱۹۸۲ به اشغال ۱۸ ساله جنوب لبنان انجامید، اما هنگام خروج، حزبالله قدرتمندتر از قبل شده بود. جنگ ۲۰۰۶ نیز بدون دستاورد راهبردی روشن پایان یافت.
از نگاه اکونومیست، مشکل اصلی همچنان پابرجاست: اسرائیل با وجود برتری اطلاعاتی، فناوری و قدرت آتش، نمیتواند حزبالله را بهطور کامل نابود کند. در چنین شرایطی، شاید فشار ترامپ برای مهار حمله به بیروت، در عمل اسرائیل را از فرو رفتن در یک جنگ فرسایشی تازه نجات داده باشد؛ حتی اگر این تصمیم بیش از هر چیز با هدف نجات مذاکرات ایران اتخاذ شده باشد.
آینده مذاکرات ایران و آمریکا در سایه شکاف ترامپ و نتانیاهو
در نهایت، آنچه اکنون در حال شکلگیری است صرفاً اختلافی تاکتیکی میان ترامپ و نتانیاهو بر سر لبنان نیست؛ بلومبرگ از شکلگیری شکافی میان واشنگتن و تلآویو بر سر تعریف «پایان جنگ» میگوید. ترامپ به توافقی نیاز دارد که بتواند آن را پیروزی دیپلماتیک معرفی کند، اما نتانیاهو همچنان بر تداوم فشار نظامی علیه محورهای مورد حمایت ایران اصرار دارد.
همزمان، اکونومیست هشدار میدهد که تشدید درگیری در لبنان میتواند اسرائیل را وارد یک باتلاق فرسایشی تازه کند؛ سناریویی که ترامپ ظاهراً تلاش دارد از آن جلوگیری کند، حتی اگر دلیل اصلیاش حفظ مذاکرات حساس با ایران باشد. به این ترتیب، سرنوشت جنگ در لبنان حالا بیش از هر زمان دیگری با آینده توافق احتمالی تهران و واشنگتن گره خورده است.