پیشبینی یک چهره امنیتی آمریکا: بحران تهران و واشنگتن با توافق هم پایان نمییابد
برت مکگورک، مقام پیشین امنیت ملی آمریکا و تحلیلگر فعلی سیانان، در یادداشتی تازه تلاش کرده توضیح دهد چرا از نگاه بخشی از ساختار امنیتی آمریکا، حتی توافق احتمالی جدید با تهران نیز لزوما به پایان تنش میان ایران و واشنگتن منجر نخواهد شد.
مکگورک که در دولتهای جورج بوش، باراک اوباما، دونالد ترامپ و جو بایدن در حوزه امنیت ملی فعالیت داشته، در این یادداشت استدلال میکند مسئله آمریکا با ایران صرفا به پرونده هستهای یا درگیریهای مقطعی منطقهای محدود نیست، بلکه به «ماهیت ایدئولوژیک جمهوری اسلامی» بازمیگردد.
او برای توضیح این موضوع، تجربه حضورش در عراق در سال ۲۰۰۴ را روایت میکند؛ زمانی که نامهای از ایمن الظواهری به ابومصعب الزرقاوی رهگیری شد؛ نامهای که در آن درباره ایجاد خلافت اسلامی از طریق خشونت صحبت شده بود. مکگورک میگوید بسیاری آن هشدارها را جدی نگرفتند، اما سالها بعد داعش بخش بزرگی از عراق و سوریه را تصرف کرد.
به نوشته او، همین تجربه باعث شده بخشی از نهاد امنیتی آمریکا، اهداف اعلامشده جمهوری اسلامی درباره حضور آمریکا در منطقه و مسئله اسرائیل را نیز صرفا شعار سیاسی تلقی نکند.
این مقام سابق آمریکایی معتقد است طی حدود پنج دهه گذشته، دولتهای مختلف آمریکا با ابزارهایی مانند مذاکره، تحریم، فشار اقتصادی و اقدام نظامی تلاش کردهاند رفتار ایران را تغییر دهند، اما از نگاه او، جهتگیری کلی سیاست منطقهای جمهوری اسلامی تغییر نکرده است.
مکگورک در بخش دیگری از یادداشتش به نقش سپاه پاسداران و شبکه نیروهای نزدیک به ایران در منطقه اشاره میکند و حمله ۷ اکتبر حماس به اسرائیل را «اوج مسیری» میداند که تهران طی سالها در منطقه دنبال کرده است.
او همچنین معتقد است حتی اقدامات نظامی مستقیم دولت ترامپ علیه ایران ــ از جمله ترور قاسم سلیمانی و حمله به برخی زیرساختهای نظامی و هستهای ــ هرچند ضربات تاکتیکی وارد کرد، اما به تغییر راهبردی منجر نشد.
جمعبندی اصلی یادداشت این است که از نگاه بخشی از ساختار امنیتی آمریکا، حتی اگر توافقهایی مقطعی درباره برنامه هستهای یا بازگشایی تنگه هرمز شکل بگیرد، باز هم چرخه تنش میان ایران، آمریکا و اسرائیل ادامه خواهد یافت؛ زیرا ریشه اختلافات عمیقتر از یک پرونده مشخص تلقی میشود.
در ایران اما بسیاری این نگاه را یکسویه میدانند و معتقدند بخشی از تنشهای چند دهه اخیر، نتیجه سیاستهای آمریکا در منطقه، تحریمها، حضور نظامی واشنگتن و حمایت آمریکا از اسرائیل است؛ موضوعی که معمولا در تحلیلهای امنیتی آمریکایی کمتر مورد توجه قرار میگیرد.
فارغ از موافقت یا مخالفت با تحلیل مکگورک، این یادداشت تصویری از نوع نگاه بخشی از نهاد امنیتی آمریکا به ایران ارائه میدهد؛ نگاهی که نشان میدهد در واشنگتن، رابطه با تهران همچنان نه یک بحران کوتاهمدت، بلکه یک چالش بلندمدت تلقی میشود.