سپاه برای هرمز «اتاق کنترل» ساخت؛واکنش ها به «نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس»

به گزارش زومان، همزمان با ادامه حساسیت‌ها درباره امنیت تردد دریایی در تنگه هرمز، نهادی با عنوان «نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس» یا PGSA از سوی ایران وارد فاز اجرایی شده؛ نهادی که بر اساس اطلاعیه‌ها و نقشه‌های منتشرشده، خود را مرجع هماهنگی عبور کشتی‌ها در بخشی از آبراه هرمز معرفی می‌کند.

بر اساس اطلاعات منتشرشده، کشتی‌هایی که قصد عبور از محدوده تعریف‌شده را دارند، باید اطلاعاتی مانند مالکیت کشتی، بیمه، نوع بار، خدمه و مسیر حرکت را از طریق فرم موسوم به «اظهارنامه اطلاعات شناور» (Vessel Information Declaration | VID) ثبت و برای این نهاد ارسال کنند.

طبق ادعای مطرح‌شده از سوی این مجموعه، طی ۲۴ ساعت اخیر عبور ده‌ها کشتی از این مسیر هماهنگ شده است.

نقشه منتشرشده از سوی PGSA محدوده‌ای را نشان می‌دهد که از حوالی کوه مبارک در جنوب ایران تا نزدیکی فجیره امارات امتداد دارد و بخش‌هایی از مسیر عبور کشتی‌ها در تنگه هرمز را شامل می‌شود.

در این نقشه، بخشی از آبراه با عنوان «منطقه تحت مدیریت» مشخص شده؛ موضوعی که باعث شده برخی تحلیلگران از تلاش ایران برای افزایش نقش خود در مدیریت ترافیک دریایی هرمز سخن بگویند.

البته هنوز مشخص نیست این سازوکار تا چه اندازه در سطح بین‌المللی به رسمیت شناخته خواهد شد و شرکت‌های بزرگ کشتیرانی چه میزان با آن همراهی خواهند کرد.

تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان محسوب می‌شود؛ مسیری که بخش قابل توجهی از صادرات نفت و گاز مایع (Liquefied Natural Gas | LNG) کشورهای حاشیه خلیج فارس از آن عبور می‌کند.

برآوردها نشان می‌دهد حدود یک‌پنجم تجارت دریایی نفت جهان از این مسیر انجام می‌شود؛ موضوعی که باعث شده هرگونه تنش یا اختلال در هرمز، به سرعت بر بازارهای جهانی انرژی اثر بگذارد.

به همین دلیل، در هفته‌های اخیر معامله‌گران بازار نفت، شرکت‌های بیمه دریایی و خطوط کشتیرانی تحولات هرمز را با دقت دنبال می‌کنند.

در روایت رسمی ایران، این اقدام بیشتر با محور «مدیریت ترافیک دریایی»، «افزایش هماهنگی امنیتی» و «ساماندهی عبور کشتی‌ها» توضیح داده می‌شود.

برخی تحلیلگران داخلی نیز معتقدند تهران تلاش دارد در شرایط پرتنش منطقه، از شکل‌گیری وضعیت‌های پرریسک یا سوءتفاهم‌های امنیتی در این آبراه جلوگیری کند.

همزمان، برخی ناظران این اقدام را بخشی از تلاش ایران برای افزایش نقش خود در معادلات امنیت دریایی منطقه ارزیابی می‌کنند.

در مقابل، برخی رسانه‌ها و مقام‌های غربی نسبت به این اقدام ابراز نگرانی کرده‌اند و آن را عاملی برای افزایش ریسک حمل‌ونقل دریایی دانسته‌اند.

برخی شرکت‌های کشتیرانی نیز به دلیل نگرانی از افزایش هزینه بیمه، تأخیر در عبور یا پیچیده‌تر شدن فرآیندهای تردد، در حال ارزیابی شرایط جدید هستند.

با این حال، هنوز نشانه‌ای از توقف گسترده عبور نفتکش‌ها از هرمز دیده نمی‌شود و بخش مهمی از بازار همچنان در وضعیت انتظار قرار دارد.

این پرسشی است که اکنون در بسیاری از تحلیل‌های بین‌المللی مطرح می‌شود.

برخی تحلیلگران معتقدند موقعیت جغرافیایی ایران در شمال تنگه هرمز، به تهران امکان اثرگذاری قابل توجهی بر امنیت و ترافیک دریایی این منطقه می‌دهد.

در مقابل، گروهی دیگر معتقدند اجرای کامل چنین سازوکاری بدون همراهی قدرت‌های دریایی و بازیگران بین‌المللی دشوار خواهد بود؛ به‌ویژه آنکه ناوگان‌های نظامی آمریکا و متحدانش نیز حضور فعالی در منطقه دارند.

به همین دلیل، بعضی تحلیل‌ها PGSA را بیشتر «ابزار فشار و چانه‌زنی ژئوپلیتیک» توصیف می‌کنند تا تغییری کامل در ساختار حقوقی تنگه هرمز.

بازار انرژی معمولاً بیش از آنکه به «بسته شدن کامل» هرمز واکنش نشان دهد، به «افزایش نااطمینانی» حساس است.

حتی افزایش محدود ریسک در:

• بیمه نفتکش‌ها،
• زمان عبور،
• هزینه حمل‌ونقل،
• یا احتمال تنش امنیتی

می‌تواند قیمت نفت را تحت تاثیر قرار دهد.

به همین دلیل، بسیاری از معامله‌گران اکنون نه فقط تحولات نظامی، بلکه سازوکارهای جدید مدیریتی و حقوقی در هرمز را هم زیر نظر گرفته‌اند؛ مسیری که همچنان یکی از حساس‌ترین نقاط اقتصاد جهانی باقی مانده است.