امتیاز اتمی ترامپ به بنسلمان؛ زنگ خطر تازه برای خاورمیانه
رویترز در گزارشی میگوید پیشنویس توافق پیشنهادی آمریکا و عربستان برای رسیدن به توافق درباره توسعه انرژی هستهای غیرنظامی، فاقد تدابیر سختگیرانه و «حفاظت با استاندارد بالا» در حوزه عدم اشاعه است؛ مواردی که خواسته برخی قانونگذاران دموکرات آمریکایی بود.
بر اساس نامهای که وزارت خارجه آمریکا برای یکی از سناتورها ارسال کرده، دولت ترامپ در حال پیشبرد این توافق هستهای است و میگوید با این کار تقویت صنعت آمریکا و تعمیق روابط دیپلماتیک با ریاض را دنبال میکند.
شکاف میان منافع اقتصادی و امنیت ملی
با این حال، نگرانیهایی در میان مخالفان اشاعه هستهای وجود دارد؛ زیرا محمد بن سلمان ولیعهد عربستان، پیشتر اعلام کرده بود اگر ایران در منطقه به سلاح هستهای دست یابد، عربستان نیز به دنبال توسعه برنامه تسلیحات هستهای خواهد رفت.
شماری از قانونگذاران دموکرات در ماه مارس در نامهای به مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا، خواستار اعمال پروتکل سازمان ملل شدند؛ پروتکلی که به آژانس بینالمللی انرژی اتمی اختیارات گستردهای از جمله انجام بازرسیهای سرزده از تأسیسات اعلامنشده میدهد.
اما در نامه وزارت خارجه آمریکا آمده است که این توافق صرفاً شامل یک «توافق دوجانبه پادمان» با عربستان خواهد بود؛ مدلی که نسبت به استانداردهای مورد نظر قانونگذاران، محدودتر است.
در این نامه همچنین هیچ اشارهای به «استاندارد طلایی» که در سطوح بالا تعریف میشود، نشده است؛ استانداردی که پیشتر امارات متحده عربی در توافق هستهای خود پذیرفته بود.
استاندارد طلایی شامل ممنوعیت غنیسازی اورانیوم و بازفرآوری سوخت مصرفشده هستهای است؛ فرآیندهایی که میتوانند به تولید مواد قابل استفاده در سلاح هستهای منجر شوند.
پائول گواگلیانون مقام ارشد وزارت خارجه آمریکا، در این نامه تأکید کرده که توافق در مرحله «بازبینی نهایی» پیش از امضای رئیسجمهور قرار دارد.
او گفته این توافق «بنیاد حقوقی یک مشارکت هستهای غیرنظامی چند دههای و چند میلیارد دلاری میان دو کشور ایجاد میکند و به دنبال اهداف اقتصادی و راهبردی مهمی است.»
کاخ سفید درباره زمان امضای توافق یا نحوه تضمین ایمنی آن توضیحی ارائه نکرده و تنها به اظهارات پیشین وزیر انرژی آمریکا در نوامبر گذشته اشاره کرده که گفته بود این توافق بر «تعهدی قوی به عدم اشاعه» استوار است.
وزارت خارجه آمریکا نیز اعلام کرده به دلیل قرار داشتن توافق در مرحله نهایی بررسی، امکان ارائه جزئیات وجود ندارد، اما پیشنویس آن شامل تمام الزامات قانونی بوده و بیانگر «تعهد مشترک آمریکا و عربستان به استانداردهای قوی ایمنی، امنیت و عدم اشاعه هستهای» است.
مسابقه با زمان در کنگره
سناتور ادوارد مارکی این توافق را «تضعیف امنیت ملی آمریکا» توصیف کرده و گفته دولت ترامپ با این اقدام در حال ارائه فناوری هستهای به عربستانی است که ممکن است در آینده به سمت سلاح هستهای حرکت کند.
او همچنین هشدار داده است که پس از امضای توافق توسط رئیسجمهور، کنگره ۹۰ روز فرصت خواهد داشت تا با آن مخالفت کند؛ در غیر این صورت توافق اجرایی میشود.
در مقابل، برخی کارشناسان حوزه عدم اشاعه هستهای نیز تأکید کردهاند که واشنگتن باید استانداردهای سختگیرانهتری اعمال کند، زیرا نیروگاههای هستهای برای دههها فعال خواهند بود و خطرات بلندمدت دارند.
این گزارش در حالی منتشر میشود که بحث درباره سیاستهای هستهای در خاورمیانه و نقش ایران، عربستان و آمریکا در شکلدهی به موازنه جدید انرژی و امنیت منطقهای همچنان ادامه دارد.