ایلان ماسک زیر ٰذرهبین؛ محبوب پکن اما دردسر چین
رویترز گزارش داد در چین، ایلان ماسک هم مورد تحسین بوده و هم گاهی هدف نفرت و انتقاد قرار گرفته است.
مدیرعامل تسلا از یک سو بهعنوان فردی آیندهنگر ستایش شده و از سوی دیگر، به دلیل آنچه سوءمدیریت در رسیدگی به شکایتهای مشتریان عنوان شده، از سوی نهادهای نظارتی چین و افکار عمومی مورد انتقاد قرار گرفته است.
علاوه بر این، سلطه شرکت اسپیسایکس و واحد ماهوارهای استارلینک باعث نارضایتی ارتش چین شده است. همچنین با کاهش فاصله میان تسلا و رقبای چینیاش در بازار خودروهای برقی، ماسک در معرض خطر از دست دادن اعتبار و نفوذ خود قرار دارد.
بنابر این گزارش ماسک اکنون در میان گروهی متشکل از بیش از دوازده مدیرعامل و مدیر ارشد آمریکایی قرار دارد که همراه دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا، با هدف شرکت در نشست با شی جینپینگ به پکن سفر کردهاند؛ افرادی مانند تیم کوک از اپل و جنسن هوانگ مدیر انویدیا نیز در این هیئت حضور دارند.
این هیئت عمدتاً شامل مدیرانی است که بهدنبال حلوفصل مسائل خود با پکن هستند و ثروتمندترین مرد جهان نیز با فراز و فرودهای تجارت در چین بیگانه نیست.
ماسک روز پنجشنبه هنگام خروج از تالار بزرگ خلق، پس از مراسم استقبالی که در آن در کنار ۱۳ مدیرعامل دیگر پشت سر اعضای کابینه ترامپ ایستاده بود، در پاسخ به خبرنگاران گفت که میخواهد «کارهای خوب زیادی» در چین انجام دهد.
چند ساعت بعد، تصاویری از او که پیش از آغاز مراسم در حالیکه تلفن همراهش را در دست داشت دور خودش میچرخید — احتمالاً برای گرفتن تصویری ۳۶۰ درجه از فضای رسمی و سرد آنجا — در شبکههای اجتماعی چین وایرال شد و کاربران از اشتیاق او تمجید کردند.
با وجود اینکه تسلا از نظر فناوری و قیمت تحت فشار خودروسازان برقی چینی قرار گرفته، این شرکت — و شخص ماسک — همچنان در چین نفوذ قابلتوجهی دارند. کایل چان، پژوهشگر فناوری چین در مؤسسه بروکینگز، میگوید بخشی از این مسئله به همراستایی منافع ماسک با اولویتهای پکن بازمیگردد.
وقتی به اولویتهای فناورانه پکن نگاه میکنید، بسیاری از آنها تقریباً با علایق ایلان ماسک همسو هستند.- کایل چان، پژوهشگر فناوری چین در مؤسسه بروکینگز
او به خودروهای برقی، خودروهای خودران، هوش مصنوعی، رباتهای انساننما، رابطهای مغز و رایانه و همچنین ماهوارهها اشاره کرد. چان افزود فناوری رانندگی خودکار تسلا هنوز در چین بهعنوان استاندارد صنعت شناخته میشود.
شرکت خودروسازی چری (Chery) نیز از تسلا و تویوتا الهام میگیرد. یین تونگیو، رئیس هیئتمدیره این شرکت، ماه گذشته در گفتوگو با رویترز گفت چری — که اکنون در حال ورود به بازار اروپا است — قصد دارد تمرکز تسلا بر نوآوری را با وسواس تویوتا نسبت به کیفیت ترکیب کند.
در سال ۲۰۱۸، تسلا نخستین شرکت خودروسازی خارجی شد که اجازه یافت بدون شریک محلی در چین کارخانه خودروسازی تأسیس کند.
طبق دادههای انجمن خودروهای سواری چین، تسلا سال گذشته حدود ۶۲۶ هزار خودرو در چین فروخت و از نظر فروش خودروهای برقی و هیبریدی شارژی، پنجمین خودروساز بزرگ این کشور بود. همچنین بر اساس دادههای شرکت، چین سال گذشته حدود یکپنجم درآمد تسلا را تشکیل میداد.
فیلیپه مونوز، تحلیلگر باسابقه صنعت خودرو، گفت تمرکز تسلا بر طراحی خودرو بر پایه عملکرد باتری و نرمافزار «قطعاً یکی از بزرگترین منابع الهام برای بسیاری از خودروسازان چینی بوده است.»
با این حال، ارتش و دیپلماتهای چینی نسبت به دیگر بخشهای امپراتوری تجاری ماسک موضعی انتقادی داشتهاند. انحصار اسپیسایکس در حوزه ماهوارههای مدار پایین زمین — که ارتباطات ارزانتر و قابلاعتمادتر فراهم میکنند — و نقش مهم آن در جنگ روسیه و اوکراین، پکن را نگران کرده و این کشور را به سمت توسعه جایگزینهای داخلی سوق داده است.
در مقالهای مربوط به سپتامبر ۲۰۲۲ که بهصورت مشترک توسط پژوهشگران یک دانشگاه مهندسی وابسته به ارتش چین نوشته شده، آمده است:
عملکرد فوقالعاده ماهوارههای استارلینک در درگیری روسیه و اوکراین، قطعاً آمریکا و کشورهای غربی را ترغیب خواهد کرد که در درگیریهای احتمالی در آسیا نیز بهطور گسترده از استارلینک استفاده کنند.
در حالی که شبکه اجتماعی اکس (توییتر سابق) در چین مسدود است، ایلان ماسک در شبکه اجتماعی چینی ویبو حدود ۲.۳ میلیون دنبالکننده دارد و در برخی سفرهای گذشته در شبکههای اجتماعی این کشور با لقبهایی مانند «پیشگام»، «برادر ما» و «بت جهانی» مورد ستایش قرار گرفته است. حتی مادر ماسک نیز تا حدی به چهرهای مشهور در چین تبدیل شده است.
سفر او در این هفته در حالی انجام میشود که به دنبال خرید تجهیزات تولید پنلهای خورشیدی به ارزش ۲.۹ میلیارد دلار از تأمینکنندگان چینی است؛ موضوعی که رویترز در ماه مارس گزارش داده بود. با این حال، این تلاش ممکن است پیچیده شود زیرا چین در حال بررسی محدود کردن صادرات پیشرفتهترین فناوریهای خود به ایالات متحده است.
تسلا همچنین در تلاش است مجوز نهادهای نظارتی را برای گسترش استفاده از سامانه کمکرانندگی «رانندگی کاملاً خودکار» (Full Self‑Driving) دریافت کند.
آنطور که رویترز در این گزارش نوشته است ماسک در چین با احتیاط حرکت کرده است، زیرا بزرگترین بازار خودروی جهان و زنجیرههای تأمین عظیم آن همچنان برای پشتیبانی از امپراتوری گسترده تجاری او در حوزههای خودروهای برقی، انرژی خورشیدی و برنامههای فضایی حیاتی هستند.
در سال ۲۰۲۱، تسلا مجبور شد از مصرفکنندگان چینی عذرخواهی کند زیرا به شکایت یکی از مشتریان بهموقع رسیدگی نکرده بود. این اتفاق پس از آن رخ داد که یک مشتری ناراضی در نمایشگاه خودروی شانگهای روی سقف یک خودروی تسلا رفت تا به نحوه رسیدگی شرکت به شکایت او درباره خرابی ترمزها اعتراض کند؛ صحنهای که در شبکههای اجتماعی چین بهسرعت فراگیر شد و انتقاد رسانههای دولتی را برانگیخت.
همچنین در سال ۲۰۲۱، خودروهای تسلا به دلیل نگرانیهای امنیتی درباره دوربینهای نصبشده روی خودروها از ورود به تأسیسات نظامی چین منع شدند. این ممنوعیت تنها پس از سفر ماسک به چین در سال ۲۰۲۴ و تأیید رعایت مقررات داده توسط انجمن صنعت خودرو لغو شد.
در بلندمدت، بزرگترین تهدید برای محبوبیت ماسک در چین ممکن است رشد مداوم صنعت خودروسازی بومی این کشور باشد.