مثلث گفتوگوی ترامپ و شی؛ ایران، تایوان و هنگکنگ | یک روایت از مارکو روبیو
به گزارش زومان مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، روز پنجشنبه در گفتوگو با انبیسی نیوز اعلام کرد که ترامپ و شی درباره جزیره تایوان و پرونده جیمی لای، ناشر حامی دموکراسی در هنگکنگ، گفتوگو کردند؛ فردی که امسال پس از محکومیت در یک پرونده مهم امنیت ملی، به ۲۰ سال زندان محکوم شد.
انتظار میرفت ترامپ از رهبر چین بخواهد برای پایان دادن به جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران و حل بنبست بر سر تنگه هرمز کمک کند؛ مسیر حیاتی کشتیرانیای که بستهشدن عملی آن از سوی ایران، عرضه جهانی انرژی را مختل و قیمت سوخت را بهشدت افزایش داده است. ترامپ ماه گذشته از چین بهخاطر کشاندن ایران به میز مذاکره برای آتشبس قدردانی کرده بود.
مارکو روبیو در این مصاحبه گفت: «ما در نهایت از قیمت جهانی نفت مصون نیستیم، چون از بازار جهانی خرید میکنیم، اما کشورهای دیگر در سراسر جهان هزینه بسیار بیشتری میپردازند.»
او بدون اشاره مستقیم به چین افزود: «آنها هم باید در این مسئله مشارکت کنند.»
اما به گفته روبیو، رئیسجمهور آمریکا «هیچ درخواستی از شی نکرد.» او گفت: «ما از چین کمک نمیخواهیم. به کمک آنها نیازی نداریم.»
روبیو از سال ۲۰۲۰ بهدلیل انتقاد از وضعیت حقوق بشر چین تحت تحریم پکن قرار دارد. پیش از سفر ترامپ، چین اعلام کرده بود این تحریمها مانع سفر روبیو به پکن نخواهد شد، زیرا مربوط به اقدامات او در دوران سناتوری بوده، نه مسئولیتش بهعنوان وزیر خارجه.
جنگ ایران سایه سنگینی بر سفر ترامپ به چین انداخته و باعث شده این سفر شش هفته به تعویق بیفتد. چین که روابط نزدیکی با ایران دارد، حملات آمریکا و اسرائیل را که از ۲۸ فوریه آغاز شد محکوم کرده و خواستار راهحل دیپلماتیک برای بحران شده است.
روبیو در این گفت و گو مدعی شده که ترامپ و شی درباره ایران به نقاط مشترکی رسیدهاند و چین بار دیگر مخالفت خود را با دستیابی تهران به سلاح هستهای تکرار کرده است.
در بیانیه رسمی چین درباره دیدار ترامپ و شی اشاره مستقیمی به ایران نشده و تنها آمده است که دو رهبر «درباره مسائل مهم بینالمللی و منطقهای، از جمله وضعیت خاورمیانه، تبادل نظر کردند»؛ خبری که خبرگزاری دولتی شینهوا آن را منتشر کرد.
روبیو همچنین از اظهارات اخیر ترامپ دفاع کرد؛ زمانی که رئیسجمهور آمریکا گفته بود «حتی ذرهای» نگران فشارهای مالی بر آمریکاییها در جریان مذاکرات با ایران نیست.
رئیسجمهور میخواهد روشن کند که اگر ایرانیها تصور میکنند میتوانند از سیاست داخلی آمریکا برای تحت فشار قرار دادن او جهت پذیرش توافقی بد استفاده کنند، چنین اتفاقی نخواهد افتاد.- مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا
بدون تغییر در سیاست تایوان
در کنار ایران، تایوان یکی از مهمترین محورهای نشست بود؛ مسئلهای که از حساسترین موضوعات روابط آمریکا و چین محسوب میشود. شی جینپینگ روز پنجشنبه به ترامپ هشدار داد که تنشها بر سر تایوان میتواند روابط دو کشور را به خطر بیندازد و در صورت مدیریت نادرست، به «درگیری و حتی جنگ» منجر شود.
آمریکا مانند بیشتر کشورها روابط رسمی با تایوان ندارد، اما بزرگترین حامی بینالمللی و تأمینکننده تسلیحات این جزیره خودگردان دموکراتیک است. هرچند واشنگتن طبق قانون موظف به تأمین تسلیحات دفاعی برای تایوان است، اما سالهاست سیاست «ابهام راهبردی» را درباره اینکه آیا ارتش آمریکا مستقیماً از تایوان در برابر حمله چین دفاع خواهد کرد یا نه، حفظ کرده است.
روبیو گفت:
سیاستهای ما در این زمینه تغییری نکرده است. این سیاست در دولتهای مختلف آمریکا تقریباً ثابت بوده و اکنون نیز همانگونه باقی مانده است.
ترامپ بارها درباره تایوان با نگاهی معاملهمحور صحبت کرده و خواستار افزایش هزینههای دفاعی این جزیره شده است. او همچنین صنعت پیشرفته نیمهرسانای تایوان را متهم کرده که «مشاغل آمریکایی را میدزدد». این مواضع باعث نگرانی حامیان تایوان شده که مبادا ترامپ امتیازاتی به شی بدهد؛ از جمله تغییر موضع آمریکا از «عدم حمایت» از استقلال تایوان به «مخالفت» با آن؛ تغییری ظریف که پکن مدتهاست بهدنبال آن است.
ترامپ همچنین با اظهاراتی که نشان میداد او و شی درباره فروش تسلیحات آمریکا به تایوان گفتوگو کردهاند، نگرانیهایی ایجاد کرده؛ موضوعی که برخی کارشناسان آن را مغایر با سیاست دیرینه آمریکا مبنی بر عدم مشورت با پکن درباره این فروشها میدانند.
روبیو گفت فروش تسلیحات آمریکا به تایوان «نقش برجستهای» در گفتوگوهای روز پنجشنبه ترامپ و شی نداشته است.
دولت ترامپ در ماه دسامبر بسته تسلیحاتی ۱۱ میلیارد دلاری برای تایوان اعلام کرد که گفته میشود بزرگترین بسته تاریخ بوده و احتمال دارد بستهای حتی بزرگتر نیز در دست بررسی باشد. این دولت همچنین از افزایش فشار نظامی چین علیه تایوان انتقاد کرده؛ فشاری که شامل اعزام تقریباً روزانه جنگندهها و شناورهای نظامی به اطراف جزیره است.
از دیدگاه ما، هرگونه تغییر اجباری در وضعیت موجود و شرایط فعلی برای هر دو کشور بد خواهد بود.- مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا
ترامپ موضوع جیمی لای را مطرح کرد
روبیو گفت ترامپ همچنین موضوع جیمی لای ۷۸ ساله را با شی مطرح کرده است؛ پروندهای که به نماد سرکوب مخالفان در هنگکنگ تبدیل شده؛ مستعمره سابق بریتانیا که در سال ۱۹۹۷ به حاکمیت چین بازگشت.
چین، لای — منتقد برجسته حزب کمونیست حاکم — را «مغز متفکر» اعتراضات طرفدار دموکراسی سال ۲۰۱۹ هنگکنگ توصیف میکند.
روبیو گفت: «رئیسجمهور همیشه این پرونده و چند مورد دیگر را مطرح میکند و طبعاً امیدواریم پاسخ مثبتی دریافت کنیم.»
او در پاسخ مستقیم به این پرسش که آیا جیمی لای در صورت آزادی میتواند به آمریکا برود یا نه، پاسخ روشنی نداد.
روبیو گفت:
ما از هر ترتیبی که برای آنها قابل قبول باشد استقبال میکنیم، به شرط آنکه آزادی او تضمین شود.