آیا گیاهان آپارتمانی هوا را تصویه می‌کنند؟

به گزارش زومان، اگر به امید پاکسازی هوای خانه از سموم و آلودگی‌ها، اتاق خود را به یک گلخانه کوچک تبدیل کرده‌اید، شاید وقت آن رسیده که در محاسباتتان تجدیدنظر کنید.

اکونومیست در گزارشی این موضوع را از دریچه علمی بررسی کرده است. طبق این گزارش بسیاری از وسایل منزل به آرامی فرمالدهید منتشر می‌کنند؛ مولکولی سرطان‌زا که به شکلی خزنده سلامتی ساکنان را تهدید می‌کند. ماجرا به اینجا ختم نمی‌شود؛ محصولات رایج خانگی دیگری مانند حلال‌های پاک‌کننده، واکس‌ها، رنگ‌ها و... نیز انباشته از ترکیبات آلی دیگر مثل بنزن و تولوئن هستند که باعث تحریک پوست، آسیب چشمی، اختلالات عصبی و سرطان می‌شوند.

بنابراین حتی اگر هوای شهر هم تمیز باشد، بدن ما در خانه در معرض انواع آلودگی‌ها قرار دارد. در این میان، باوری عمومی شکل گرفته که گیاهان خانگی می‌توانند همچون ریه‌های سبز زمین، هوای اتاق را تصفیه کنند؛ تصوری که با بازاریابی زیرکانه غول‌های تجارت الکترونیک نظیر آمازون تقویت شده است. آمازون اکنون گیاهان را در ویترین جذابی به نام «مناسب برای تصفیه هوا» به فروش می‌رساند. اما واقعیت علمی پشت این ویترین‌های سبز چیست؟

تبدیل دی‌اکسیدکربن به اکسیژن توسط گیاهان، حقیقتی کتمان‌ناپذیر است. اما ریشه این باور که آن‌ها می‌توانند آلاینده‌های شیمیایی را هم فیلتر کنند، به دهه ۱۹۸۰ بازمی‌گردد؛ ناسا چندین گیاه را در محفظه‌های کوچک و در معرض هوای آلوده به فرمالدهید قرار داد. نتیجه این بود که برخی از این گیاهان از جمله گیاه گندمی در حذف این سم از هوا مؤثر بودند.

مکانیسم این تصفیه شگفت‌انگیز است؛ گیاهان از طریق برگ‌های پرزدار یا مومی خود، آلاینده‌ها را به‌ دام می‌اندازند و با منافذ ریز سطح برگ (روزنه‌ها)، آن‌ها را به داخل بافت خود می‌مکند. برخی گونه‌ها حتی با ترشح آنزیم‌های خاص، مولکول‌های بنزن و فرمالدهید را متلاشی می‌کنند. حتی پژوهشی در سال ۲۰۱۷ نشان داد که برخی گیاهان، سموم تجزیه‌نشده را به ریشه‌ها می‌فرستند تا میکروب‌های گرسنه خاک، آن‌ها را به عنوان غذا مصرف کنند.

بنابراین این موجودات سبز توانایی خارق‌العاده‌ای در جذب آلودگی دارند. اما به کارگیری این توانایی‌ها در محیط خانه دشوار است. اکونومیست می‌نویسد:

محبوب‌ترین گیاهان آپارتمانی این محبوبیت را به این دلیل به دست آورده‌اند که زیبا هستند و در برابر بی‌توجهی مقاومت زیادی دارند. بنابراین گیاهانی که روی بیشتر طاقچه‌های شهر دیده می‌شوند، معمولاً گونه‌های همیشه‌سبز و با برگ‌های پهن مثل استرلیتزیا (پرنده بهشتی) و فیکوس لیراتا هستند که از مناطق گرمسیری و نیمه‌گرمسیری می‌آیند. آن‌ها به طور کلی روزنه‌های بسیار کوچکی دارند و این یعنی احتمال اینکه مولکول‌های آلاینده‌ها وارد برگ‌هایشان شوند و تجزیه شوند، بسیار کمتر است.

البته میان پوشش‌های گیاهی مختلف هم تفاوت وجود دارد. طبق این گزارش، دیوارهای سبز – یعنی سطوح عمودی مثل دیوار که با لایه‌های متراکم گیاه پوشانده شده‌اند – نتایج امیدوارکننده‌‌تری از تصفیه هوا نشان داده‌اند. با این حال حتی در این حالت نیز میزان بهبود کیفیت هوا بسیار کم است. برای مثال یک مطالعه نشان داده که ۶۰ سانتی‌متر مربع گیاه می‌تواند غلظت دی‌اکسیدکربن یک دفتر کار را تنها کمتر از ۲ درصد کاهش دهد.

اکونومیست در نهایت توصیه می‌کند:

بهتر است گیاهان خود را به خاطر فواید فراوان دیگری که دارند دوست داشته باشید - و برای تصفیه هوا به یک دستگاه تصفیه برقی تکیه کنید.