بدترین سناریو برای جام جهانی؛ بازی ایران و آمریکا!

به گزارش زومان به نقل از بلومبرگ، در پنجم دسامبر، جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا، جایزه‌ای تازه‌تأسیس به نام «جایزه صلح فیفا» را به دونالد ترامپ اهدا کرد؛ جایزه‌ای شامل مدال، تندیس و گواهی‌نامه که به گفته فیفا، به دلیل «دستاوردهای متعدد او در برقراری صلح» طراحی شده بود.

ترامپ در حالی که مدال را بر گردن داشت، روی صحنه مرکز کندی در واشنگتن ایستاد؛ ساختمانی که تنها دو هفته بعد نام او نیز به آن اضافه شد. اما تنها یک ماه بعد، او نیروهای ویژه آمریکا را برای بازداشت رئیس‌جمهور ونزوئلا اعزام کرد و یک ماه پس از آن نیز به همراه اسرائیل وارد جنگ با ایران شد.

جدا کردن ورزش از سیاست تقریباً غیرممکن شده و فیفا نیز مدت‌هاست تلاشی برای پنهان کردن این واقعیت نمی‌کند. با این حال، حتی برای نهادی مانند فیفا که بارها درگیر جنجال‌های سیاسی و فرهنگی شده، اهدای «جایزه صلح» به ترامپ اقدامی غیرعادی بود.

این در حالی است که جام جهانی ۲۰۲۶ قرار بود پس از جنجال‌های روسیه و قطر، چهره‌ای کم‌تنش‌تر و سیاسی‌زدایی‌شده داشته باشد؛ اما حالا خود این تورنمنت زیر سایه بحران‌های ژئوپلیتیک قرار گرفته است.

آمریکا قرار است جام جهانی ۲۰۲۶ را همراه با کانادا و مکزیک میزبانی کند؛ کشورهایی که ترامپ آشکارا با آن‌ها درگیر تنش سیاسی و تجاری است. هم‌زمان، آمریکا همچنان در جنگ با ایران قرار دارد؛ کشوری که تیم ملی فوتبالش قرار است بازی‌هایی را در کالیفرنیا و سیاتل برگزار کند.

افزایش قیمت سوخت ناشی از جنگ نیز هزینه سفر هواداران به مسابقات را بالا برده و نگرانی‌هایی درباره توان مالی تماشاگران برای خرید بلیت ایجاد کرده است. در کنار این موضوع، فضای سخت‌گیرانه مهاجرتی آمریکا و نگرانی از برخوردهای امنیتی، بر نگرانی بازدیدکنندگان خارجی و حتی اقلیت‌های ساکن آمریکا افزوده است.

تعطیلی ۷۶ روزه وزارت امنیت داخلی آمریکا (DHS) که تا ۳۰ آوریل ادامه داشت، روند آماده‌سازی امنیتی جام جهانی را به‌شدت مختل کرده است؛ موضوعی که ممکن است تبعات بلندمدتی برای امنیت مسابقات داشته باشد.

نیکلاس واتانابه، استاد مدیریت ورزش و سرگرمی دانشگاه کارولینای جنوبی می‌گوید:

کشورهایی که میزبان رویدادهای جهانی می‌شوند معمولاً تلاش می‌کنند پیش از آغاز مسابقات، بقیه دنیا را از خودشان دور نکنند. اما حالا ما در آستانه بزرگ‌ترین تورنمنت جهان هستیم و هم‌زمان با چندین کشور درگیر تنش شده‌ایم. این تصویر خوبی نیست.

در ابتدا آمریکا، کانادا و مکزیک هر کدام به‌صورت جداگانه برای میزبانی جام جهانی ۲۰۲۶ برنامه داشتند، اما پس از رسوایی فساد فیفا و بازداشت چند مقام این نهاد، روند انتخاب میزبان به تعویق افتاد و سه کشور در نهایت با یک پیشنهاد مشترک وارد رقابت شدند.

اما حالا روابط میان این سه کشور نسبت به سال ۲۰۱۸ به‌مراتب متشنج‌تر شده است. ترامپ بارها تهدید کرده از توافق تجارت آزاد آمریکای شمالی خارج خواهد شد؛ توافقی که خود او در دوره نخست ریاست‌جمهوری‌اش بازنویسی کرده بود.

مهلت تمدید این توافق اول ژوئیه و درست در میانه برگزاری جام جهانی است و در صورت عدم توافق، وارد دوره بازبینی سالانه خواهد شد. در همین حال، بسیاری از کانادایی‌ها و مکزیکی‌ها نیز به دلیل نگاه منفی به ترامپ، خرید کالاهای آمریکایی را تحریم کرده‌اند.

از سوی دیگر، ترامپ پس از آغاز جنگ با ایران، پیام‌های ضدونقیضی درباره حضور تیم ملی ایران در جام جهانی ارسال کرده است. او در ماه مارس در شبکه تروث سوشال نوشت:

تیم ملی فوتبال ایران به جام جهانی خوش آمد، اما واقعاً فکر نمی‌کنم حضور آن‌ها از نظر جان و امنیت خودشان مناسب باشد.

ایران نیز در واکنش اعلام کرد آمریکا «توانایی تأمین امنیت تیم‌های حاضر در این رویداد جهانی را ندارد» و از فیفا خواست بازی‌هایش را به مکزیک منتقل کند. طبق گزارش فایننشال تایمز، یکی از مقام‌های نزدیک به ترامپ حتی پیشنهاد داده بود ایتالیا جایگزین ایران شود؛ پیشنهادی که فیفا رد کرد.

در اواخر آوریل نیز برخی مقام‌های فوتبال ایران برای حضور در کنفرانس فیفا اجازه ورود به کانادا دریافت نکردند. آنیتا آناند، وزیر خارجه کانادا این اتفاق را «غیرعمدی» توصیف کرد و گفت مقام‌های مهاجرتی پروتکل‌ها را به‌درستی اجرا نکرده‌اند.

در همان نشست، اینفانتینو گفت: «فوتبال دنیا را متحد می‌کند، فیفا دنیا را متحد می‌کند. آدم‌های زیادی در جهان هستند که تلاش می‌کنند تفرقه ایجاد کنند. اگر هیچ‌کس برای اتحاد تلاش نکند، چه بر سر دنیا خواهد آمد؟»

اگر ایران و آمریکا از مرحله گروهی صعود کرده و در مراحل حذفی مقابل هم قرار بگیرند، جام جهانی ممکن است شاهد یکی از حساس‌ترین مسابقات تاریخ خود باشد؛ دیداری که یادآور بازی معروف آمریکا و شوروی در المپیک زمستانی ۱۹۸۰ یا مسابقه جنجالی ایران و آمریکا در جام جهانی ۱۹۹۸ فرانسه خواهد بود.

در چنین شرایطی، تأمین امنیت مسابقات به کابوسی لجستیکی تبدیل می‌شود؛ به‌ویژه پس از تعطیلی طولانی دولت آمریکا که برنامه‌ریزی‌های امنیتی را مختل کرده است.

در دوران تعطیلی دولت، اعضای کارگروه جام جهانی در کاخ سفید حتی در برخی موارد بدون حقوق کار می‌کردند. کمبود بودجه باعث شد بسیاری از برنامه‌های بازدید از ورزشگاه‌ها، تمرین‌های امنیتی و آموزش استفاده از پهپادها لغو یا محدود شود.

در همین حال، بیش از ۱۱۰۰ مأمور اداره امنیت حمل‌ونقل آمریکا (TSA) در دوره تعطیلی دولت استعفا دادند و آموزش نیروهای جدید ممکن است بین چهار تا شش ماه زمان ببرد.

بزرگ‌ترین متغیر غیرقابل پیش‌بینی این جام جهانی، خود ترامپ است. به گفته جولز بایکوف، نویسنده کتاب «کارت قرمز؛ جام جهانی ۲۰۲۶، ورزش‌شویی و ماشین طمع فیفا»، ترامپ بعید است فرصت استفاده سیاسی از بزرگ‌ترین صحنه ورزشی جهان را از دست بدهد.

ترامپ به‌وضوح نشان داده که قصد ندارد این فرصت را هدر بدهد و جیانی اینفانتینو نیز همراه آشکار او در این مسیر است. ترامپ بیش از هر رئیس‌جمهور دیگری در آمریکا، سیاست را با ورزش گره زده و تلاش می‌کند جام جهانی را به ابزاری برای اهداف سیاسی خود تبدیل کند.

- جولز بایکوف، نویسنده