توافق عراق و پاکستان با ایران برای عبور از تنگه هرمز

به گزارش زومان به نقل از رویترز، به گفته پنج منبع آگاه، عراق و پاکستان هر دو با ایران به توافق‌هایی برای انتقال نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) از خلیج فارس دست یافته‌اند؛ توافق‌هایی که نشان‌دهنده توانایی تهران در کنترل جریان انرژی از طریق تنگه هرمز است.

جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران باعث کاهش شدید صادرات انرژی از منطقه‌ای شده که به‌طور معمول ۲۰ درصد نفت خام و LNG جهان را تأمین می‌کند.

از سوی دیگر، آمریکا در هفته‌های اخیر بنادر ایران را تحت محاصره دریایی قرار داده است. هرچند ایران در ابتدای بحران به دنبال متوقف کردن تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز بود، اما اکنون رویکرد خود را از بستن این گذرگاه به سمت کنترل عبور و مرور در آن تغییر داده است؛ موضوعی که کلودیو اشتوئر از مؤسسه مطالعات انرژی آکسفورد نیز به آن اشاره کرده است.

ایران از مسدود کردن هرمز به سمت کنترل دسترسی به آن حرکت کرده است... هرمز دیگر یک مسیر ترانزیتی بی‌طرف نیست، بلکه به یک گذرگاه تحت کنترل تبدیل شده است.

عراق که بخش عمده صادرات نفت خود را از طریق تنگه هرمز انجام می‌دهد، از جمله کشورهایی بود که بیشترین آسیب را از اختلال در این مسیر دید. پاکستان نیز که تلاش کرده در این درگیری نقش میانجی داشته باشد، وابستگی زیادی به واردات انرژی از خلیج فارس دارد و با افزایش شدید هزینه سوخت روبه‌رو شده است.

بر اساس توافقی میان بغداد و تهران که پیش‌تر گزارش نشده بود، عراق توانست برای عبور امن دو نفتکش بسیار بزرگ که هر کدام حدود دو میلیون بشکه نفت حمل می‌کردند، مجوز عبور از تنگه هرمز را در روز یکشنبه دریافت کند.

اکنون عراق در تلاش است موافقت ایران را برای عبور محموله‌های بیشتری جلب کند. یک مقام وزارت نفت عراق که در جریان این توافق اولیه و مذاکرات فعلی قرار دارد، به رویترز گفت: «دولت عراق به دنبال محافظت از درآمدهای نفتی است؛ درآمدهایی که ۹۵ درصد بودجه کشور را تشکیل می‌دهد.»

او افزود: «عراق متحد نزدیک ایران است و هرگونه وخامت اقتصادی در عراق، به منافع اقتصادی ایران در این کشور نیز آسیب می‌زند.»

یک مقام دیگر وزارت نفت عراق و همچنین یک منبع در صنعت کشتیرانی نیز مذاکرات با تهران را تأیید کردند.

به گفته دو منبع صنعتی آگاه، دو کشتی حامل LNG قطر نیز در پی توافقی جداگانه میان اسلام‌آباد و تهران، راهی پاکستان شده‌اند.

پاکستان پیش از جنگ ماهانه حدود ۱۰ محموله LNG دریافت می‌کرد و اکنون باید تقاضای بالای برق در فصل گرما را تأمین کند.

منابع رویترز تأکید کردند که نه عراق و نه پاکستان هیچ پرداخت مستقیمی به ایران بابت این عبورها نداشته‌اند.

این منابع همچنین گفتند قطر مستقیماً در توافق‌های دوجانبه دخالتی نداشته، اما پیش از ارسال محموله‌ها به پاکستان، آمریکا را در جریان قرار داده است.

منابع آگاه می‌گویند کشورهای دیگری نیز در حال بررسی توافق‌های مشابه هستند؛ زیرا افزایش هزینه انرژی و اختلال در عرضه، به‌ویژه بر اقتصادهای آسیایی فشار وارد کرده است.

سائول کاونیک، رئیس بخش تحقیقات مؤسسه اِم‌اِس‌تی مارکی، گفت:

اگر دولت‌های بیشتری حاضر شوند برای عبور از هرمز با ایران توافق کنند، این خطر وجود دارد که ایده کنترل دائمی ایران بر تنگه هرمز به‌تدریج عادی‌سازی شود.

پیش از جنگ، ماهانه حدود سه هزار کشتی از تنگه هرمز عبور می‌کردند، اما طبق داده‌های کشتیرانی، اکنون تردد به حدود ۵ درصد آن سطح کاهش یافته است.

اختلال در عرضه انرژی باعث شده قیمت نفت برنت از زمان آغاز درگیری‌ها در اواخر فوریه بیش از ۵۰ درصد افزایش پیدا کند و قیمت LNG در اروپا و آسیا نیز حدود ۳۵ تا ۵۰ درصد رشد داشته است.

ایران اعلام کرده قصد دارد پس از پایان جنگ نیز کنترل خود بر تنگه هرمز را حفظ کند. تهران در هرگونه توافق احتمالی، خواستار دریافت غرامت، کاهش تحریم‌ها و دسترسی به دارایی‌های بلوکه‌شده شده است؛ شروطی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، آن‌ها را رد کرده و امیدها برای دستیابی به توافق را کاهش داده است.

در همین حال، منابع صنعتی می‌گویند ایران در حال رسمی‌سازی کنترل خود بر تنگه است. به گفته یکی از مقام‌های وزارت نفت عراق، تهران از بغداد خواسته برای هر نفتکش مدارک جداگانه ارائه کند تا عبور آن‌ها از مسیرهای دریایی مشخص‌شده تحت نظارت ایران تسهیل شود.

تیم‌های تخصصی وزارت نفت عراق نیز اطلاعات دقیقی درباره هر کشتی، از جمله مقصد، جزئیات حمل‌ونقل، مالکیت و مشخصات محموله را در اختیار مقام‌های ایرانی قرار می‌دهند تا از بروز حوادث جلوگیری شود.