پروژه جدید آمریکا در بغداد؛ فشار بر ایران با یک چهره ناشناس
ترجمه مطالب از رسانههای خارجی به معنای تایید آن محتوا نیست. هدف صرفا اطلاع مخاطب از رویکرد و نگاه رسانههای جهان به جنگ است.
به گزارش زومان، وال استریت ژورنال در گزارشی نوشت: یک تاجر کمترشناختهشده عراقی به نام علی الزیدی بهعنوان نخستوزیر آینده عراق معرفی شد؛ آن هم با حمایت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، که این بازرگان را به واشنگتن دعوت کرده و گفته است ایالات متحده تا آخر با او همراه است.
حمایت کاخ سفید از الزیدی با یک شرط همراه بوده است: او باید شبهنظامیان مورد حمایت ایران را از دولت آینده عراق کنار بگذارد و نفوذ تهران در بغداد را محدود کند.
سایه تحریمها بر صندلی قدرت
به گفته مقامات کنونی و پیشین آمریکا، الزیدی مالک یک بانک است که وزارت خزانهداری در سال ۲۰۲۴ آن را بهدلیل ظن انجام معاملات با یک فرمانده مرتبط با ایران، از انجام تراکنشهای دلاری منع کرد.
الزیدی که هیچگاه سمت رسمی دولتی نداشته و چهرهای ناشناخته در سیاست محسوب میشود، پس از آن بهعنوان گزینه تصدی نخست وزیری مطرح شد که ترامپ در ژانویه و پس از ماهها بنبست سیاسی هشدار داد در صورت معرفی نوری المالکی—نخستوزیر پیشین— کمکهای آمریکا به عراق را قطع خواهد کرد.
در نهایت، «چارچوب هماهنگی» که ائتلافی عراقی تحت فرمان گروههای شیعه نزدیک به ایران است، اواخر ماه گذشته به سراغ الزیدی رفت.
در همین فضا و همزمان با رایزنیهای سیاسی در بغداد، به گفته یک مقام ارشد عراقی، سردار اسماعیل قاآنی، از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران، در سفر یکشنبه خود به بغداد از مقامهای عراقی خواسته نیروهای شبهنظامی را از دولت کنار نگذارند و به دنبال خلع سلاح آنها نباشند.
یک مقام ارشد وزارت خارجه آمریکا گفته است واشنگتن خواستار اقدامات عملی علیه این گروهها است؛ گروههایی که به گفته آمریکا از زمان آغاز جنگ ایران و اسرائیل، ۶۰۰ حمله علیه اهداف دیپلماتیک و نظامی آمریکا در عراق انجام دادهاند.
دولت آمریکا همچنین در جریان این جنگ، انتقال درآمدهای نفتی عراق و کمکهای امنیتی به بغداد را متوقف کرده است.
به گفته تحلیلگران، خواسته کاخ سفید از الزیدی برای مقابله با شبهنظامیان، او را در معرض ریسک سیاسی سنگینی قرار میدهد. این گروهها در دوران اشغال عراق توسط آمریکا شکل گرفتند و بعدها در شکست داعش نقش داشتند. اما از آن زمان، نفوذ ایران را در سیاست و اقتصاد عراق—از جمله بخش بانکی—افزایش دادهاند و از طریق آن به دلار آمریکا دسترسی پیدا کردهاند.
به گفته تحلیلگران، هرگونه تلاش برای خلع سلاح یا کاهش نفوذ آنها میتواند واکنش خشونتآمیز به همراه داشته باشد.
واقعیت این است که این گروهها عمیقاً در ساختار دولت و نظام اقتصادی عراق نفوذ کردهاند و فارغ از اینکه چه کسی نخستوزیر باشد، فرایند کنار زدن آنها بسیار دشوار و طولانی خواهد بود- ویکتوریا تیلور، مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا در دولت بایدن
پول، قدرت و ریسک سیاسی
الزیدی ثروت قابل توجهی از طریق بانکداری، پخش ماهوارهای و قراردادهای دولتی به دست آورده است. او یک دهه پیش بانک اسلامی الجنوب و همچنین شرکت الاوئیس را که واردکننده کالاهای کشاورزی برای وزارت بازرگانی عراق است، تأسیس کرده است.
تصمیم وزارت خزانهداری آمریکا در سال ۲۰۲۴ برای قطع دسترسی بانک الجنوب به سیستم دلاری، بر اساس اطلاعاتی بود که نشان میداد این بانک احتمالاً با یک فرمانده شبهنظامی به نام شبل الزیدی ارتباط دارد. این فرد در سال ۲۰۱۸ بهدلیل ارتباط با ایران و حزبالله لبنان تحت تحریم آمریکا قرار گرفت.
مقامهای آمریکایی گفتهاند یکی دیگر از دلایل این تصمیم، اطلاعاتی بوده که نشان میداد این بانک احتمالاً ارتباط نزدیکی با گروه «کتائب حزبالله» داشته است؛ گروهی که سالها با نیروهای آمریکایی درگیر بوده و در فهرست گروههای تروریستی آمریکا قرار دارد.
مازن احمد، رئیس بانک الجنوب، گفته است بانک از این اتهامات آگاه است اما آنها را «نادرست و مبتنی بر شایعه» میداند.
بانک بنا به درخواست وزارت خزانهداری، چندین بررسی مستقل انجام داده که به گفته او اتهامات را بیاساس دانستهاند، اما از ارائه این گزارشها خودداری کرده است.- مازن احمد، رئیس بانک الجنوب
علی الزیدی مالک ۹.۹ درصد از سهام بانک است و به همراه اعضای خانوادهاش کنترل اکثریت سهام را در اختیار دارد. احمد گفته او از سال ۲۰۱۹ که از ریاست بانک کنارهگیری کرده، هیچ نقش اجرایی در مدیریت بانک نداشته است. با این حال، نه نخستوزیر پیشنهادی و نه بانک الجنوب تحت تحریم رسمی آمریکا نیستند.
سخنگوی شبل الزیدی نیز گفته است هیچ رابطه سیاسی یا تجاری میان او و نخستوزیر پیشنهادی وجود ندارد و همچنین نسبت فامیلی از طریق ازدواج ندارند. او گفته این دو عضو قبیله الزیدی هستند که حدود ۳۰۰ هزار نفر جمعیت دارد.
شبل الزیدی دبیرکل گروه شبهنظامی «کتائب امام علی» است؛ او همچنین به گفته وزارت خزانهداری ایالات متحده در سال ۲۰۱۸، «هماهنگکننده مالی» میان نیروی قدس سپاه و شبهنظامیان عراق بوده است.
شبل الزیدی همچنان یک چهره بانفوذ در عراق است و با مقامات ارشد این کشور دیدارهای علنی دارد. در گزارشی از مؤسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک در سال ۲۰۲۵، او «یکی از ثروتمندترین و فعالترین رهبران اقتصادی میان فرماندهان شبهنظامی» توصیف شده است.
او علاوه بر نقش نظامی، رئیس ائتلاف سیاسی «خدمات» نیز هست؛ حزبی که در انتخابات پارلمانی نوامبر گذشته عراق ۹ کرسی به دست آورد و بخشی از ائتلاف چارچوب هماهنگی است که نامزدی علی الزیدی را مطرح کرده است.
طبق گزارشها، بانک الجنوب در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ یکی از بیش از ۲۰ بانک عراقی بود که وزارت خزانهداری آمریکا آنها را از دریافت دلار از بانک مرکزی عراق منع کرد؛ بهدلیل نگرانی از انتقال ارز به ایران یا استفاده در فعالیتهای شبهنظامیان؛ محدودیتی که همچنان برقرار است.