محاصره آمریکا؛ آزمون مقاومت نفتی ایران
ترجمه مطالب از رسانههای خارجی به معنای تایید آن محتوا نیست. هدف صرفا اطلاع مخاطب از رویکرد و نگاه رسانههای جهان به تحولات کنونی است.
به گزارش زومان به نقل از فایننشال تایمز، سایه محاصره دریایی ایالات متحده بر گلوگاه صادراتی ایران، صنعت نفت کشور را در آستانه یک آزمون قرار داده است؛ آزمونی که در آن ظرفیت ذخیرهسازی، توان کاهشِ کنترلشده تولید و تابآوری اقتصادی، همگی بهطور همزمان تحت فشار قرار میگیرند.
بر اساس دادههای ماهوارهای شرکت کایروس، مخازن ذخیرهسازی ایران ــ که محل نگهداری نفت بدون مشتری یا امکان بارگیری است ــ اکنون کمی بیش از ۵۱ درصد پُر شدهاند. با صادرات روزانه حدود ۱.۸ میلیون بشکه، تنها نزدیک به ۱۶ روز تا رسیدن به رکورد ذخیرهسازی ۹۲ میلیون بشکهای سال ۲۰۲۰ باقی مانده است؛ رکوردی که در دوران همهگیری کرونا ثبت شد.
با وجود این، انتظار نمیرود ایران منتظر پُر شدن کامل مخازن بماند. مانند دیگر کشورهای خلیج فارس، تهران احتمالاً پیش از رسیدن به سقف ظرفیت، تولید را کاهش میدهد؛ تجربهای که طی سالها کار زیر سایه تحریمها به مهارت فنی و اجرایی تبدیل شده است.
ریچارد برنز، رئیس واحد ژئوپلیتیک در مؤسسه انرژی اسپکت، برآورد میکند که ایران در صورت توقف کامل صادرات، ۱۰ تا ۱۵ روز به تولید ادامه خواهد داد و سپس کاهش تولید را در چند میدان کلید میزند.
در روزهای اخیر تعدادی از نفتکشها وارد خلیج فارس شدهاند تا از پایانههای ایران بارگیری کنند؛ وضعیتی که این امکان را میدهد بخشی از تولید ایران روی نفتکشها ذخیره شود.- ریچارد برنز، رئیس واحد ژئوپلیتیک در مؤسسه انرژی اسپکت
تهران طی هفتههای اخیر تقریباً هر روز یک یا دو ابرنفتکش با ظرفیت دو میلیون بشکه را در خارک بارگیری کرده است.
در همین حال، سایر تولیدکنندگان منطقه ــ که از ابتدای جنگ حدود ۳۵۰ میلیون بشکه نفتشان در خلیج فارس محبوس مانده ــ خیلی زودتر از پر شدن مخازن، تولید را پایین آوردند. بخشی از این تصمیم ناشی از خطر حملات موشکی به تأسیسات فعال بود، اما کارشناسان میگویند کاهش زودهنگام تولید بهمراتب کمهزینهتر از خاموشی کامل میادین است.
ایران تقریباً نیمی از تولید روزانه ۳.۶ میلیون بشکهای خود را در داخل مصرف میکند؛ موضوعی که به تهران اجازه میدهد حتی زیر فشار تحریمی نیز بخشی از تولید را حفظ کند.
ایران ممکن است مدت طولانیتری به پمپاژ ادامه دهد، بهویژه اگر باور داشته باشد که دیپلماسی میتواند محاصره را در زمان کوتاهی پایان دهد.- ریچارد برنز
ایران، برخلاف بسیاری از همسایگانش، در طول شش هفته جنگ همچنان از تنگه هرمز به صادرات نفت ادامه داد. حتی در ماه گذشته میزان صادرات این کشور با افزایش همراه شد؛ زیرا ایالات متحده برای آرام نگه داشتن بازارهای جهانی انرژی، بهطور موقت بخشی از تحریمهای نفتی را تعلیق کرد و این اقدام به تهران اجازه داد نفت خود را با قیمتهای بالاتری بفروشد.
وزیر نفت ایران نیز اعلام کرده فروش نفت «مطلوب» بوده و درآمد حاصل برای «بازسازی صنعت نفت» هزینه خواهد شد. تحلیلگران ایرانی میگویند درآمد نفتی در دوران جنگ تقریباً دو برابر شده و بسیار فراتر از برآوردهای بودجه ۲۰۲۶ است.
اما معافیت تحریمی آمریکا برای صادرات نفت ایران ۱۹ آوریل به پایان رسید؛ موعدی که میتواند به نقطه تعیینکننده در آینده صادرات ایران تبدیل شود. برندا شفر، پژوهشگر ارشد مرکز انرژی شورای آتلانتیک، میگوید شگفتآور بوده که آمریکا زودتر به تلاش ایران برای کنترل تردد دریایی در تنگه هرمز واکنش نشان نداده است.
تغییر رویکرد واشنگتن بهسوی مسدود کردن صادرات ایران، ادامه جنگ را برای تهران دشوارتر خواهد کرد.- برندا شفر، پژوهشگر ارشد مرکز انرژی شورای آتلانتیک
در آمریکا نیز برخی برآوردها از هزینههای بالای محاصره برای ایران حکایت دارد. میعاد ملکی از اندیشکده FDD میگوید یک محاصره کامل میتواند روزانه حدود ۴۳۵ میلیون دلار به اقتصاد ایران ضربه بزند.
با این حال، شماری از تحلیلگران ایرانی تردید دارند که محاصره بهطور کامل قابلیت اجرا داشته باشد. ایران در گذشته در برابر تلاش برای توقیف نفتکشهایش واکنشهای تند نشان داده و میتواند از نیروهای متحد خود در یمن برای ایجاد اختلال در دریای سرخ بهره بگیرد.
حمید حسینی، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآوردههای نفت و گاز، میگوید: «نمیتوان صادرات نفت را بهسادگی متوقف کرد. او فعلاً سر و صدا میکند تا اگر توافقی حاصل شود، ادعا کند ایران تحت فشار تهدیدهایش عقبنشینی کرده است.»
یک مقام پیشین نفتی ایران نیز میگوید نفتکشهای ایرانی «هر بالگردی را که به آنها نزدیک شود هدف قرار خواهند داد». در مقابل، آمریکا اعلام کرده رهگیری احتمالی نفتکشهای ایران را در فاصله دور از سواحل این کشور انجام خواهد داد.
در نهایت، برنز تخمین میزند ایران حدود ۱۵۰ میلیون بشکه نفت را روی نفتکشهایی ذخیره کرده که خارج از تنگه هرمز مستقرند؛ ذخیرهای که میتواند فروش ایران را برای چند هفته دیگر ادامهدار نگه دارد.
او میگوید این ذخایر برای ایران «یک حاشیه امنیت» ایجاد میکند، اما در نهایت «این تلاش برای از بین بردن اهرم فشار ایران است؛ تلاشی که آمریکا نمیتواند برای همیشه آن را ادامه دهد.»