آخرین تصویر از پارکینگ دریایی هرمز
یکی از همراهان زومان ویدیویی اختصاصی برای ما ارسال کرده که تجمع کمسابقه کشتیها در امتداد ساحل مسقط، پایتخت عمان، را ثبت کرده است؛ جایی که معمولاً تنها بخشی از کشتیها برای سوختگیری یا انتظار کوتاهمدت توقف میکنند.
پخش از رسانه
در لنگرگاههای باز دریایی، فاصله استاندارد میان کشتیهای بزرگ معمولاً بین نیم تا یکونیم مایل دریایی (حدود ۱ تا ۲.۵ کیلومتر) تعیین میشود تا هنگام چرخش طبیعی کشتیها روی لنگر (Swing Circle)، زنجیرها در هم تداخل نکنند. اما در ویدیوی ارسالی، تراکم کشتیها بهمراتب بیش از این استاندارد است؛ نشانهای از افزایش فشار ترافیکی و قرار گرفتن کشتیها در وضعیت انتظار نامحدود.
این بخش از ساحل عمان حدود ۳۰۰ کیلومتر با ورودی تنگه هرمز فاصله دارد؛ یعنی کشتیها هنوز چند صد کیلومتر تا گذرگاه اصلی فاصله دارند اما ترجیح دادهاند پیش از نزدیک شدن به تنگه متوقف شوند. همین موضوع پرسش اصلی را مطرح میکند: توقف در این نقطه دقیقاً چه معنایی دارد؟
مسقط یکی از سه ناحیه رسمی «لنگرگاه امن» پیش از ورود به مسیر هرمز است، اما این نقاط معمولاً برای توقفهای پراکنده استفاده میشوند، نه برای تشکیل ردیفهای فشرده از چندین کشتی بزرگ. چنین تراکمی معمولاً زمانی شکل میگیرد که کشتیها وارد حالت Standby یا انتظار طولانیمدت میشوند.
از سوی دیگر، دادههای سامانه ردیابی AIS نشان میدهد تردد روزانه کشتیها از اواخر فوریه تا نیمه آوریل کاهش چشمگیری داشته است. در ۲۶ فوریه( هفت اسفند) حدود ۱۳۲ کشتی از تنگه عبور کردهاند، اما در ابتدای مارس این رقم به ۱۸ فروند سقوط میکند و در برخی روزها مانند ۶ و ۱۲ مارس (۱۶ و ۲۲ اسفند) هیچ عبوری ثبت نشده است.
این افت تردد توضیح میدهد چرا مسقط به نوعی «پارکینگ دریایی» ناخواسته تبدیل شد. دادههای ناوبری نشان میدهد سرعت اکثر این کشتیها در نقشههای AIS نزدیک به صفر است و موقعیت آنها برای ساعتها ثابت مانده.
بر اساس دادههای تجمیعی کپلر و بلومبرگ:
- کشتیهای منتظر در شرق تنگه (دریای عمان/منطقه مسقط): ۴۰۰ تا ۸۰۰ فروند
- کشتیهای متوقفشده در غرب تنگه (درون خلیج فارس): حدود ۶۷۰ فروند
- مجموع کشتیهای منتظر در دو سوی تنگه: بیش از ۱٬۰۰۰ فروند
کشتیها هنگام انتظار طولانیمدت، بهجای حرکت آهسته و پرهزینه، لنگر میاندازند. این روش مصرف سوخت موتور اصلی را به صفر میرساند و با احتساب ژنراتورهای کمکی، کاهش خالص مصرف معمولاً ۸۰ تا ۸۵ درصد است. با این حال، هزینه اصلی همچنان اجاره روزانه کشتی است که برخی برآوردها می گوید: در وضعیت عادی بین ۳۰ تا ۴۰ هزار دلار در روز محاسبه میشود.
ویدیوی اختصاصی رسیده به زومان، تصویری میدانی از شکلگیری یک نقطه انتظار بزرگ در ساحل عمان ارائه میدهد؛ نقطهای که پیشتر چنین تراکمی را تجربه نکرده بود.
حال با اعلام ایران و آزاد شدن تردد در تنگه هرمز، احتمالا این کشتیها سعی میکنند با حداکثر سرعت سفر را آغاز کنند و از تنگه به سلامت عبور کنند، چون هنوز مشخص نیست که آتشبسی که از آن تنها ۴ روز مانده، چه سرنوشتی خواهد داشت. ضمن اینکه ایران هم باز شدن تنگه را صرفا برای این ۴ روز اعلام کرده و تمدید آن، به سرنوشت آتشبس گره خورده است.