محاصره خاموش؛ گزارش فارن‌پالیسی از استراتژی دریایی چین

به گزارش فارن‌پالیسی، بن‌بست جنگ ایران در هرمز، بار دیگر توجهات را به اقیانوس‌های جهان و نقش حیاتی آن‌ها در تجارت جهانی جلب کرده است.

کمتر کسی می‌تواند خود را از تجارتی جدا کند که تنها از طریق چند گلوگاه کلیدی عبور می‌کند. این درسی است که چین به خوبی آن را می‌داند:

مشخص نیست چرا چین باید از بندری که یک دهه پیش (زمانی که یونان در فروپاشی اقتصادی کامل بود و کمک پکن مورد استقبال همه طرف‌ها قرار گرفت) به صورت قانونی تأمین مالی کرده، دست بکشد. اما این بخشی از یک الگوست: در حالی که ایالات متحده که برای دهه‌ها در خواب بود، چین یک امپراتوری دریاییِ، از عرشه تا بنادر می‌ساخت. اکنون آمریکا تلاش می‌کند روابط صبورانه‌ای را که نهادهای دولتی چین در خدمت شبکه‌ای وسیع از بنادر فراسرزمینی ایجاد کرده‌اند، از هم بپاشد.

اگر ایالات متحده بخواهد بر سر هر بندری که چین تأمین مالی کرده بجنگد، راه درازی در پیش دارد.

سال ۲۰۰۰ آغاز استراتژی دولتی «خروج به بیرون» بود که شرکت‌های چینی را به سرمایه‌گذاری در خارج از کشور تشویق می‌کرد.

• سریلانکا: بندر هامبانتوتا (۱.۹۷ میلیارد دلار)
• استرالیا: بندر نیوکاسل (۱.۳۲ میلیارد دلار)
• کامرون: بندر خودمختار کریبی (۱.۱۷ میلیارد دلار)
• استرالیا: بندر ملبورن (۱.۱۴ میلیارد دلار)
• اسرائیل: بندر حیفا (۱.۱۳ میلیارد دلار)
• سنگاپور: ترمینال جورانگ (۹۹۴ میلیون دلار)
• استرالیا: ترمینال صادرات زغال‌سنگ ویگینز (۹۴۶ میلیون دلار)
• اسرائیل: بندر اشدود (۸۰۶ میلیون دلار)
• آنگولا: بندر کایو (۸۰۴ میلیون دلار)
• ساحل عاج: بندر خودمختار ابیدجان (۷۹۲ میلیون دلار)

برای اکثر قدرت‌های جهان - از جمله چین، ایالات متحده و اتحادیه اروپا - سیاست‌گذاری اقتصادی، سیاست‌های صنعتی داخلی و امنیت ملی اکنون بیش از هر زمان دیگری پس از جنگ جهانی دوم به هم گره خورده‌اند. اما چین در این مسیر پیشتاز است.

در حالی که ایالات متحده سال‌ها از چرخش به سمت هند-آرام سخن می‌گفت، در عمل - همان‌طور که وقایع هفته‌های اخیر نشان داد - به طور یک‌جانبه‌ای درگیر خاورمیانه و مناطق مجاور آن بوده است. در همین حال، چین با حوصله در تمام گوشه و کنار جهان سرمایه‌گذاری کرده و از مزایای اقتصادی، دیپلماتیک و ژئوپلیتیک آن بهره‌مند شده است.

در ابتدا، تأمین مالی برای ساخت یا توسعه بنادر، راهی بود تا پکن ذخایر ارزی مازاد خود را سرمایه‌گذاری کرده و بازده مالی جذابی کسب کند. کشورهای در حال توسعه تشنه زیرساخت بودند، در حالی که بسیاری از نهادهای وام‌دهنده غربی سال‌ها بود که از کسب‌وکار ساخت‌وساز خارج شده بودند. چین ثابت کرد که شریکی مایل و توانمند است.

چین به دنبال تضمین امنیت استراتژیک خود است که بر پایه نقاط کلیدی دسترسی، قطب‌های اتصال و راه‌های تجارت، داده‌ها، سرمایه و نفوذ بنا شده است. به همین منظور، تأمین‌کنندگان مالی رسمی چین به طور فزاینده‌ای سرمایه‌گذاری‌های بندری خود را در کنار سایر سرمایه‌گذاری‌ها، مانند معادن مواد معدنی حیاتی، مستقر می‌کنند.

در حالی که ایالات متحده تازه انرژی گرفته و مشتاق است تا مانع از واگذاری بنادر سایر کشورها به چین شود، در نشان دادن اینکه «چه جایگزینی برای ارائه دارد» ناتوان بوده است.

حضور همه‌جانبه چین در برترین بنادر جهان به این معناست که ایالات متحده نمی‌تواند خود را از زنجیره‌های تأمین چینی جدا کند، چه در زمان صلح و چه در زمان درگیری. واشنگتن باید در انتخاب اینکه کجا و در چه ابعادی می‌خواهد رقابت کند، بسیار گزینشی عمل کند.