تنگه هرمز با فونداسیون تهران؛ ضربه عوارضی به پترودلار
ترجمه مطالب از رسانههای خارجی به معنای تایید آن محتوا نیست. هدف صرفا اطلاع مخاطب از رویکرد و نگاه رسانههای جهان به جنگ کنونی است.
به گزارش مجله تایم، پیش از شروع جنگ، روزانه حدود ۱۳۵ شناور از تنگه هرمز عبور میکردند؛ اما طبق گزارش فایننشال تایمز، این تعداد به شدت کاهش یافته و بین یکم تا ۲۵ مارس، در مجموع تنها ۱۱۶ مورد عبور ثبت شده است. اما اهمیت بسته بودن هرمز، بیش از زمان حال، تغییر معادلات در آینده پس از جنگ است.
نگاه ترامپ به بحران هرمز
هفتههاست که دولت ترامپ تلاش کرده افزایش قیمت انرژی را یک نوسان گذرا و بسته شدن تنگه را مشکلی موقت جلوه دهد. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، روز ۲۶ مارس گفت: «اگر ایران دست از تهدید کشتیرانی جهانی بردارد، تنگه میتواند همین فردا باز شود.» ترامپ و مقامات او همچنین بارها اشاره کردهاند که این گلوگاه مشکلی است که بقیه جهان باید آن را حل کنند، زیرا ایالات متحده وابستگی نسبتاً کمتری به نفت خاورمیانه دارد.
فشار ایران بر کشورهای خلیجفارس
در کوتاهمدت، این وضعیت به ایران اجازه میدهد تا به کشورها فشار بیاورد که در کنار آمریکا و اسرائیل وارد درگیری نظامی نشوند و همزمان با ایجاد منبع درآمد احتمالی و تداوم فروش نفت، فشار بر خود را کاهش دهد.
در هفته گذشته، تردد در تنگه به یک سیستم «دو کریدوری» تقسیم شد: یک کریدور شمالی تحت کنترل سپاه پاسداران و یک کریدور جنوبی در امتداد خط ساحلی عمان که چندین شناور پیش از این از آن عبور کردهاند. این تحول پس از گفتگوهای مستمر میان ایران و عمان صورت گرفت.
آمیت رانجان، پژوهشگر موسسه مطالعات جنوب آسیا در دانشگاه ملی سنگاپور، میگوید:
کشورهای جهان با یک بازی توازن دشوار روبرو هستند: توافق با ایران برای گرفتن مجوز عبور کشتیهایشان که برای بسیاری از کشورها مسئله بقا است. همچنین با ریسک خشمگین کردن ترامپ که نشان داده حاضر است حتی روابط دیرینه را بر هم بزند.
لیو جیا پژوهشگر موسسه خاورمیانه در دانشگاه ملی سنگاپور میگوید:
اگر ایران استراتژی انسداد گزینشی را در پیش بگیرد - یعنی ایالات متحده، اسرائیل و متحدانشان را هدف قرار دهد و اجازه عبور به کشورهای دوست را بدهد - کشورهای حوزه خلیجفارس ممکن است به دنبال ترمیم روابط با ایران یا توسعه مسیرهای صادراتی جایگزین باشند که میتواند در کوتاهمدت و میانمدت هزینهها را افزایش دهد.
فرصتی برای پایهریزی یک استراتژی جدید
تحلیلگران میگویند اقدامات زمان جنگ ایران برای محدود کردن دسترسی به تنگه میتواند فرصتی برای این کشور ایجاد کند تا پس از سالها تحریمهای سنگین جهانی، دوباره به اقتصاد جهانی و دیپلماسی بینالمللی بازگردد. گیزلی میگوید ایران در حال ریختن «فونداسیون» برای «تقویت کنترل خود بر تنگه در بلندمدت» است.
نیروی دریایی سپاه روز یکشنبه اعلام کرد که این تنگه «هرگز به وضعیت سابق خود باز نخواهد گشت»، به ویژه برای آمریکا و اسرائیل.
هنوز مشخص نیست شکل جدید تنگه چگونه خواهد بود. گفته میشود ایران به عنوان بخشی از مفاد پیشنهاد ۱۰ مادهای خود، اعلام کرده بود که تنگه را بازگشایی میکند اما تا ۲ میلیون دلار از هر شناور عوارض دریافت خواهد کرد.
کنترل یک مسیر کشتیرانی توسط ایران، ممکن است الگویی برای سایر کشورها در موقعیتهای جغرافیایی مشابه ایجاد کند و منجر به ریسکهای گستردهتر برای تجارت آزاد دریایی شود. موضوعی که دولتها را نگران میکند.
با این حال، برخی تحلیلها میگوید حتی کشورهایی که با ایران توافق دارند، از جمله چین، احتمالاً با نهادینه شدن بلندمدت هرگونه مکانیسم عوارض یا کنترل بر تنگه مخالفت خواهند کرد.
پیامدهای هرمز قدرت دلار را هم به چالش میکشد
لیو جیا به مجله تایم میگوید اگر ایران با موفقیت سیستم عوارض را نهادینه کند، انتخاب نوع ارز میتواند پیامدهای مهمی داشته باشد. او میگوید:
«اگر ایران یورو یا یوان چین را برای عوارض ترجیح دهد، این اقدام میتواند سلطه سیستم پترودلار (درآمد دلاری حاصل از فروش نفت در بازار جهانی) و به دنبال آن، جایگاه دلار آمریکا در اقتصاد جهانی را به چالش بکشد.» موضوعی که میتواند منجر به یک بحران اقتصادی گستردهتر در سطح جهان شود.