آیا آمریکا ترامپ از ناتو خارج میشود؟ روایت دو گزارش از یک تهدید پرسروصدا
به گزارش تایم، در میانه اختلافهای تازه میان واشنگتن و متحدان اروپایی بر سر نحوه مواجهه با جنگ ایران، دونالد ترامپ بار دیگر احتمال خروج آمریکا از ناتو را مطرح کرده است؛ موضعی که این رسانه آن را نشانهای از نارضایتی عمیق او از عملکرد این ائتلاف توصیف میکند.
این اظهارات در شرایطی مطرح شده که آمریکا تلاش داشته متحدان خود را برای همراهی در اقدام نظامی یا تأمین امنیت مسیرهای حیاتی مانند تنگه هرمز با خود همراه کند. اما بخشی از کشورهای اروپایی از مشارکت مستقیم یا حتی همکاری عملی فاصله گرفتهاند؛ موضوعی که به نوشته تایم، شکاف میان آمریکا و متحدانش را آشکارتر کرده است.
ترامپ این وضعیت را نشانهای از یکطرفه شدن تعهدات در ناتو دانسته و بهصراحت از این گفته که آمریکا در مواقع مختلف کنار متحدان خود بوده، اما این همراهی متقابل نبوده است. همین برداشت، زمینه طرح دوباره ایده خروج از ناتو را فراهم کرده؛ ایدهای که پیشتر نیز در دورههای مختلف از سوی او مطرح شده بود.
شکافی که تازه نیست
آنچه در این مقطع رخ داده، صرفاً واکنشی لحظهای به یک بحران نیست. اختلاف بر سر هزینههای دفاعی، نحوه مواجهه با جنگ اوکراین و حالا جنگ ایران، همگی نشانههایی از یک روند طولانیتر هستند. به تعبیر تایم، اظهارات اخیر ترامپ را میتوان ادامه همان نگاه انتقادی دانست که ناتو را بیش از حد وابسته به آمریکا میبیند.
در چنین چارچوبی، موضوع خروج از ناتو صرفاً یک تصمیم حقوقی نیست، بلکه به نوعی بازتعریف نقش آمریکا در نظم امنیتی غرب نیز مربوط میشود.
آیا خروج از ناتو ممکن است؟
در کنار این روایت، گزارش دیگری از ایونینگ استاندارد به جنبهای متفاوت از ماجرا پرداخته و تلاش کرده این پرسش را پاسخ دهد که آیا اساساً چنین اقدامی قابل اجراست یا نه.
بر اساس این گزارش، خروج آمریکا از ناتو از نظر حقوقی ممکن است، اما نه بهسادگی و نه در کوتاهمدت. ناتو یک معاهده بینالمللی است که خروج از آن نیازمند اعلام قبلی یکساله است. علاوه بر این، قوانین داخلی آمریکا نیز محدودیتهای مهمی ایجاد کردهاند.
به نوشته ایونینگ استاندارد، رئیسجمهور آمریکا نمیتواند بهتنهایی تصمیم به خروج بگیرد و چنین اقدامی نیازمند همراهی کنگره یا حمایت دوسوم اعضای سناست. این محدودیتها در سالهای اخیر و در واکنش به نگرانیها درباره پیامدهای چنین تصمیمی وضع شدهاند.
فاصله میان تهدید و واقعیت
همین تفاوت میان امکان حقوقی و تحقق عملی، فاصلهای ایجاد میکند که در تحلیل این اظهارات اهمیت دارد. حتی اگر اراده سیاسی برای خروج وجود داشته باشد، مسیر اجرایی آن پیچیده و زمانبر است و با مقاومتهای داخلی روبهرو خواهد شد.
در عین حال، طرح چنین موضوعی بدون پیامد هم نیست. همانطور که از مجموع این دو گزارش برمیآید، صرف مطرح شدن احتمال خروج میتواند بر اعتماد میان اعضای ناتو و محاسبات امنیتی آنها اثر بگذارد.
ابزار فشار یا تغییر مسیر؟
در نهایت، این پرسش مطرح میشود که آیا این اظهارات نشانه یک تصمیم واقعی است یا بخشی از یک راهبرد فشار. در شرایطی که آمریکا بهدنبال همراه کردن متحدان خود در یک بحران منطقهای است، طرح احتمال خروج از یک ائتلاف میتواند بهعنوان ابزاری برای افزایش هزینه عدم همکاری تعبیر شود.
با این حال، آنچه فعلاً از کنار هم قرار دادن گزارشهای تایم و ایونینگ استاندارد برمیآید، نه یک تصمیم فوری برای خروج، بلکه نشانهای از افزایش تنش در روابط آمریکا و متحدانش است؛ تنشی که اگر ادامه پیدا کند، میتواند به تغییراتی عمیقتر در آینده این ائتلاف منجر شود.