هجوم نفتی به ونزوئلا؛ ترامپ و غولهای نفتی از پس ویرانهها برمیآیند؟
به گزارش زومان، در ماه سپتامبر، یک دکل حفاری که برای چاههای آبهای کمعمق استفاده میشود، پس از سفری طولانی از چین به منطقه نفتخیز دریاچه ماراکایبو در ونزوئلا رسید. عبور این دکل قدیمی و بزرگ به نام «آلولا» از زیر پلی که شهر ماراکایبو را به میادین نفتی ساحل شرقی دریاچه متصل میکند، شور و هیجان میان ساکنان و کارگران ایجاد کرد؛ چرا که بهدلیل تحریمهای آمریکا سالها بود تجهیزات جدید حفاری وارد این منطقه نشده بود.
اما دکل هنگام عبور از دریاچه و از میان شبکه درهمتنیده ۲۰ هزار کیلومتر خط لوله در زیر آب، به یک خط لوله نفت برخورد کرد و براساس آنچه رویترز روایت کرده است، پس از این اتفاق نفت خام برای ماهها نشت میکرد تا سرانجام تعمیرات انجام شد و دکل در اواخر سال گذشته در دریاچهای آلوده مستقر شد. از آن زمان تاکنون افزایش تولید نفت چندان چشمگیر نبوده است.
داستان «آلولا» هشداری است برای شرکتهای انرژی خارجی مانند غول نفتی آمریکایی شورون که به دنبال گسترش سریع فعالیت در ونزوئلا و اجرای پروژههای کوتاهمدت برای افزایش تولید نفت این کشور هستند. هر گام رو به جلو اغلب با مجموعهای تازه از چالشها همراه است.
از دیگر شرکتهای خارجی دارای حضور محدود در ونزوئلا میتوان به رپسول اسپانیا، انی ایتالیا، مورل اند پروم فرانسه و شرکت ملی نفت چین اشاره کرد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، خواهان آن است که شرکتهای آمریکایی ۱۰۰ میلیارد دلار برای بازسازی صنعت نفت ونزوئلا هزینه کنند؛ صنعتی که طی ۲۰ سال ریاستجمهوری هوگو چاوز و نیکلاس مادورو دچار غفلت، سوءمدیریت و کمبود سرمایهگذاری شده است.
واشنگتن از زمان عملیات نظامی خود برای بازداشت مادورو در اوایل ژانویه، با صدور چند مجوز عمومی که به شرکتهای انرژی اجازه صادرات، واردات، سرمایهگذاری و فعالیت در پروژههای نفت و گاز این عضو اوپک را میدهد، در حال کاهش تحریمهاست.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، این ماه در کاراکاس گفت انتظار دارد در ماههای آینده «افزایشی چشمگیر» در تولید ونزوئلا رخ دهد.
تولید نفت ونزوئلا ــ که منبع اصلی درآمد این کشور است ــ در سال ۲۰۲۵ با وجود تحریمهای آمریکا و سالها کمبود سرمایهگذاری، ۱۷ درصد افزایش یافت؛ اما همچنان بسیار کمتر از بیش از ۳ میلیون بشکه در روز تولید سال ۱۹۹۸ است.
به گفته چندین کارگر صنعت نفت، مدیران و کارشناسانی که با رویترز گفتوگو کردهاند، مرحله نخست در ونزوئلا شامل پروژههای نسبتاً سادهای برای افزایش سریع تولید خواهد بود: استفاده از دکلهای موجود، بازسازی چاههای فرسوده و ارتقای واحدهای فرآوری نفت که زیر ظرفیت کار میکنند و تعمیر بنادر و خطوط لوله شرکت دولتی نفت ونزوئلا. اما حتی این پروژههای بهظاهر ساده نیز دشوارند و مراحل بعدی سختتر خواهند بود.
اوایل فوریه، خبرنگار رویترز در بازدید از منطقه دریاچه ماراکایبو، تجهیزات فرسوده نفتی، مخازن سرریز از نفت خام، میادین متروکه، سواحل سیاهشده و صفهای طولانی خودروها برای خرید بنزین در نزدیکی پایانههای ذخیرهسازی و تأسیسات فعال را مشاهده کرد؛ نشانههایی آشکار از حجم عظیم کار پیش رو، حتی برای دستیابی به سادهترین اهداف در منطقهای که قدیمیترین تأسیسات تولید ونزوئلا و دومین ظرفیت بزرگ تولید کشور را در خود جای داده است.
نخستین گامها
از جمله گامهای اولیه مورد نظر شرکتها، اجرای پروژههایی مانند طرح شرکت چاینا کنکورد ریسورسز است که سال گذشته دکل آلولا را به ونزوئلا آورد.
این شرکت قصد دارد تولید ترکیبی نفت سبک و سنگین از دو میدان را تا پایان سال جاری از ۱۶ هزار بشکه در روز در دسامبر، به ۶۰ هزار بشکه در روز برساند؛ آن هم از طریق برنامهای یک میلیارد دلاری که مستلزم بازسازی ۸۷۵ چاه غیرفعال پیش از حفاری چاههای جدید است.
مشخص نیست این پروژه پس از اظهارات ترامپ مبنی بر اینکه شرکتهای متعلق به رقبای آمریکا ــ چین، روسیه و ایران ــ دیگر در ونزوئلا جایی نخواهند داشت، ادامه یابد یا نه. اما در دوره تحریمها، شرکتهای این کشورها از معدود بازیگرانی بودند که حاضر به فعالیت در ونزوئلا شدند.
در مقابل، شورون ــ که سالها تنها شرکت بزرگ آمریکایی تولیدکننده نفت در ونزوئلا بود ــ در موقعیت مناسبی برای کسب دستاوردهای اولیه قرار دارد. این شرکت به نفت سبک نیاز دارد و برای تأمین آن در دریاچه ماراکایبو با رقبا رقابت میکند.
نفت سبک و سوختهای رقیقکننده برای نفت بسیار سنگین و قیرمانند ونزوئلا، برای شرکتهای فعال در این کشور حیاتی هستند.
همین وعده تولید نسبتاً آسان، اشتهای شرکتهای خارجی را برای فعالیت در مناطق آلوده یا فنیپیچیدهای مانند ماراکایبو و شمال موناگاس افزایش داده است؛ مناطقی که شرکت ملی نفت ونزوئلا طی دهههای اخیر به نفع تمرکز بر کمربند نفت سنگین و پربازده اورینوکو در جنوبشرق، از آنها غفلت کرده است.
به گفته یکی از کارکنان پیشین شورون، تولید نفت اطراف ماراکایبو میتواند نسبت به دیگر مناطق ونزوئلا ارزانتر باشد، زیرا نیاز به فرآوری پیش از صادرات ندارد.
ریسکهای حقوقی پابرجاست
اما در این میان یک گره نیز وجود دارد و آن هم صدور مجوزهای مربوطه است؛ موضوعی که یکی از مدیران شرکتهای خدمات نفتی نیز به آن اشاره کرد و گفت که ونزوئلا میتواند در کمتر از یک سال، تولید خود را در میادین موجود به ۱.۵ میلیون بشکه در روز برساند؛ به شرط آنکه مجوزهای لازم صادر شود. اما او هشدار داد مشکلات زنجیره تأمین، نگرانیهای امنیتی ــ بهویژه در ماراکایبو ــ و نااطمینانی حقوقی همچنان باقی است.
در ژانویه، مجلس ملی ونزوئلا اصلاحات گستردهای در قانون نفت تصویب کرد که به شرکتهای خارجی استقلال بیشتری میدهد؛ اما برخی مدلهای قراردادی جدید همچنان از نظر سرمایهگذاران پرریسک تلقی میشوند و نیازمند مقررات تکمیلیاند.
همچنین مشروعیت بلندمدت این اصلاحات با توجه به بهرسمیت نشناختن برخی انتخابات اخیر از سوی آمریکا و اتحادیه اروپا زیر سؤال است.
ریسک دیگر آن است که دولتهای آینده آمریکا سیاست خود را تغییر دهند و فشاری که کاراکاس را وادار به واگذاری کنترل صادرات و درآمد نفتی کرده کاهش دهند.
آیا سرمایهگذاری خارجی میتواند صنعت نفت ونزوئلا را از این ویرانی نجات دهد؟ نظرات خود را با ما در میان بگذارید.