عراقچی در ژنو، تیم موازی در دوحه؛ ایران به دنبال کمربند اقتصادی-امنیتی
در حالی که همه نگاهها به سفر عباس عراقچی به ژنو برای مذاکرات هستهای دوخته شده، برخی روایتها حاکی از آن است بخشی از تیم مذاکره کننده جمهوری اسلامی ایران به قطر رفته است
عباس عراقچی و تیم سیاسی راهی ژنو شدهاند و حمید قنبری معاون دیپلماسی اقتصادی امروز در قطر است و فردا به تیم اعزام میشود. اما توقف تیم اقتصادی در قطر آن هم در آستانه دور دوم مذاکره با تیم آمریکایی چه معنایی دارد؟
شواهد نشان میدهد احتمالا یک تقسیم کار در مذاکرات صورت گرفته است. دستور کار عراقچی در ژنو مشخص است: چانهزنی بر سر پرونده هستهای با تیم آمریکایی. اما در دوحه، پایتخت قطر، به نظر میرسد فصلی کاملاً متفاوت حال گشایش است.
رایزنی بزرگ در دوحه: کمربند اقتصادی-امنیتی
سفر بخشی از تیم به دوحه، که علی لاریجانی نیز به تازگی از آن بازگشته، اتفاقی نیست. شواهد نشان میدهد که در قطر، استارت یک سری مسائل منطقهای خواهد خورد. طرحی که در آن، مسائل امنیتی و پروندههای اقتصادی در هم تنیده میشوند تا ایران یک «کمربند سفت» در منطقه شکل دهد.
این ایده تازه نیست. پیش از این، هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، از پیشنهاد کشورش برای حلوفصل دغدغههای امنیتی منطقه سخن گفته بود. قطر نیز در بیانیههای رسمی خود به لزوم یک چارچوب جدید منطقهای اشاره کرده است. حالا به نظر میرسد تهران با جدیت وارد این بازی چندوجهی شده است.
در واقع، جمهوری اسلامی ایران مذاکرات را به طور همزمان در دو سطح پیش میبرد. سطح اول، مذاکرات کلاسیک هستهای در ژنو که بیشتر جنبه بینالمللی دارد. اما سطح دوم، مذاکرات راهبردی منطقهای در دوحه است که میتواند آینده معادلات خاورمیانه از نو تعریف کند. از نگاه برخی تحلیلگران توافق هستهای احتمالی با امریکا نیازمند دو ستون است: حل و فصل مسائل منطقهای و گره زدن همکاریهای اقتصادی با بخش سیاسی و امنیتی توافق.
در این میان، توافقات منطقهای میتواند میادین و ذخایر مشترک نفت و گاز—مانند میدان پارس جنوبی (ایران)/گنبد شمالی (قطر)، که بزرگترین میدان گاز جهان محسوب میشود، یا میدانهای مشترک با عربستان و کویت مانند آرش—را به عنوان اهرم اقتصادی به کار گیرد. این رویکرد، همسایگان را ذینفع مستقیم در توافقات اقتصادی میسازد و با ایجاد منافع مشترک در بهرهبرداری، سرمایهگذاری و تجارت، آنان را به طور پایدار با توافق همراه میکند، و ریسک تنشهای آینده را کاهش میدهد. از این رو شاید ویترین این نمایش دیپلماتیک در ژنو باشد، اما موتور اصلی تحولات در دوحه روشن شده است.
به نظر شما کدام مذاکره برای آینده ایران حیاتیتر است، ژنو یا دوحه؟ دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید.