چرا ترامپ ترمزِ جنگ را کشید؟

به گزارش زومان به نقل از آتلانتیک، اواخر ماه گذشته، دونالد ترامپ با پیامی تند در شبکه‌های اجتماعی، ایران را میان دو راهی گذاشت: مذاکره و پذیرشِ «عدم دستیابی به سلاح هسته‌ای» یا مواجهه با واکنشی سریع و خشن. او هشدار داد «زمان در حال از دست رفتن است». اما تنها دو هفته بعد، رئیس‌جمهور آمریکا ناگهان از «نبود عجله» برای توافق سخن گفت.

معمولاً تهدید جنگ پس از شکست مذاکرات مطرح می‌شود، نه پیش از آغاز آن. با این حال، در این پرونده، آمریکا درست در تهاجمی‌ترین مقطع خود، سرعت خود را کم کرد. به گفته دو مقام آمریکایی، دولت ترامپ گزینه‌های نظامی مختلفی را بررسی کرده بود، اما به این جمع‌بندی رسید که اجرای سریع یک حمله گسترده، بدون حمایت متحدان و بدون به خطر انداختن نیروهای آمریکایی ممکن نیست.

برخلاف صحبت‌های ترامپ درباره حرکت یک «ناوگان عظیم»، آمریکا در منطقه کشتی و هواپیمای کافی برای عملیات چند هفته‌ای ندارد. حتی اهداف حمله نیز برای فرماندهان نظامی به‌روشنی تعریف نشده است؛ نشانه‌ای که می‌گوید استفاده فوری از زور، دست‌کم فعلاً، در دستور کارشان نیست.

در چنین فضایی، آمریکا و ایران برای نخستین‌بار از سال گذشته گفت‌وگوهای مستقیمی را در عمان برگزار کردند. دریادار برد کوپر، فرمانده ارشد سنتکام، در میان مقام‌های آمریکایی حاضر بود. تهران می‌گوید این مذاکرات فرصتی برای سنجش جدیت واشنگتن بود.

دولت ترامپ به‌طور علنی ابراز خوش‌بینی کرد، اما تردیدهای جدی باقی است: آیا ایران واقعاً به دنبال توافق است یا صرفاً می‌خواهد زمان بخرد؟ ایران رفع تحریم‌ها را می‌خواهد، بی‌آنکه محدودیتی بر نیروهای نیابتی، غنی‌سازی اورانیوم یا برنامه موشکی‌اش بپذیرد. در مقابل، ترامپ خواهان از بین رفتن هر امکان احیای برنامه هسته‌ای ایران است.

هرچند ایران از نظر اقتصادی و سیاسی تحت فشار است، اما این به معنای ضعف نظامی نیست. مقام‌های دفاعی آمریکا هشدار می‌دهند که حمله به ایران عملیاتی پیچیده خواهد بود. ایران همچنان موشک‌های بالستیک دوربرد، موشک‌های کروز و پهپادهایی دارد که می‌توانند سراسر خاورمیانه را هدف بگیرند؛ توانمندی‌هایی که حتی پس از حملات محدود تابستانی نیز فعال مانده‌اند.

یک عملیات بزرگ به ناوهای هواپیمابر بیشتری نیاز دارد، اعزام ناوی دیگر هفته‌ها زمان می‌برد. ضمن آن که در صورت بروز تنش هم، این اقدام هفته ها زمان خواهد برد. آیا ترامپ ارزیابی حضور حداقل چند هفته‌ای تجهیزات نظامی خود در خاورمیانه را داشته است؟ در سطح منطقه‌ای هم، جز اسرائیل، متحدان آمریکا علاقه‌ای به جنگ ندارند. عربستان، امارات و کشورهای میزبان پایگاه‌های آمریکا نگران پاسخ ایران، بسته‌شدن تنگه هرمز و ضربه به اقتصاد و سرمایه‌گذاری‌اند.

در نهایت، واشنگتن میان دو ریسک گرفتار است: اقدام نظامی بدون ائتلاف منطقه‌ای، یا تعللی که به گفته ولی نصر، به ایران زمان بیشتری می‌دهد تا برای سناریوهای سخت‌تر آماده شود.