اینترنت ملی با چاشنی چینی
به گزارش زومان، تجربه قطعی کامل اینترنت در ایران در دیماه امسال و نحوه بازگرداندن دسترسی کاربران به صورت مرحلهای، پرسشهایی را درباره دست فرمان جدید درباره اینترنت در ایران به وجود آورده است.
گاردین در مطلبی در همین زمینه به این تحلیلی اشاره میکند که «معماری کنترل اینترنت در ایران بر فناوریهای وارداتی از چین بنا شده است»؛ سیاستها و سختافزارهای وارداتی که به حاکمیت ایران این امکان را داد که «تقریباً به طور کامل ۹۳ میلیون نفر جمعیت کشور را از اینترنت جهانی جدا کنند».
این گزارش هم تاکید دارد که «اینترنت ایران هنوز به وضعیت پیشین بازنگشته» و یک نظام کنترلی ناپیوسته، دسترسیهای مقطعی به کاربران میدهد.
بنابر ادعای این گزارش، تواناییهایی که چنین قطعی را ممکن کردهاند، حاصل همکاری چنددههای با چینیها است. مایکل کستر، نویسنده گزارش به سال ۲۰۱۰ اشاره کرده و آن را «یک نقطه عطف بسیار مهم در تکامل اقتدارگرایی دیجیتال در چین و ایران» خوانده؛ زمانی که به ادعای او «هر دو کشور گامهای جدیتری به سوی اینترنت ملی برداشتند».
طبق گزارش گاردین، شرکتهای چینی چند دسته اصلی از فناوریهای نظارتی را در اختیار ایران قرار دادهاند؛ از جمله تجهیزات فیلترینگ اینترنت از شرکتهای مخابراتی مانند هواوی و زد.تی.ای (ZTE) و فناوریهای نظارتی و ابزارهای تشخیص چهره از سازندگان دوربین مانند هایکویژن و تیاندی.
در ادامه این گزارش آمده که زد.تی.ای و هواوی فناوریهای بازرسی عمیق بستههای داده (DPI) را به مقامهای ایرانی عرضه کردهاند؛ ابزارهایی که امکان نظارت گسترده بر ترافیک اینترنت را فراهم میکند.
یوره فنبرگن، پژوهشگر عفو بینالملل گفت: «در حالی که میتوانند از DPI برای از کار انداختن برخی اپها یا پروتکلهای VPN استفاده کنند، ممکن است سادهتر باشد فقط بعضی دامنهها را مسدود کنند یا برخی قابلیتها را ببندند و وبسایتها را غیرقابل دسترس کنند.»
با این همه مایکل کستر میگوید: « اینکه دقیقاً اکنون ابزارهای چینی در زیرساخت ایران چه میکنند، مبهم است».
البته طبق این گزارش، ایران تنها مشتری این ابزارها نیست. سال گذشته مجموعهای از گزارشها نشان داد گروهی از شرکتهای کمتر شناختهشده چینی، سیستمهای پیچیده سانسور را به کشورهایی مانند قزاقستان، پاکستان، میانمار و اتیوپی فروختهاند؛ ابزارهایی که پژوهشگران دقیقاً نمیدانند که سیاستگذار چگونه میتواند با آنها کاربران را زیر نظر بگیرد.