تاد و پاتریوت در همسایگی ایران؛ آرایش پدافندی آمریکا در خاورمیانه

به گزارش زومان، وال استریت ژورنال ساعتی قبل نوشت: «ناوگان» وعده‌داده‌شده‌ دونالد ترامپ، بالاخره لنگر انداخته و همراه خود، جنگنده‌های رادارگریز اف-۳۵ و صفی از ناوشکن‌ها را به خاورمیانه آورده است. اما اگر فکر می‌کنید این لشکرکشی صرفاً برای آغاز یک حمله برق‌آساست، باید کمی دقیق‌تر به ماجرا نگاه کنیم.

ترامپ هنوز به‌طور روشن نگفته است که چگونه ممکن است از نیروی نظامی استفاده کند؟ با این حال، به گفته مقام‌های آمریکایی، حملات هوایی آمریکا علیه ایران در کوتاه‌مدت قریب‌الوقوع نیست، زیرا پنتاگون در حال استقرار سامانه‌های پدافند هوایی اضافی است تا در صورت اقدام تلافی‌جویانه ایران و احتمال شکل‌گیری یک درگیری طولانی، از اسرائیل، متحدان عرب و نیروهای آمریکایی بهتر محافظت شود.

به گفته مقام‌های آمریکایی، ارتش ایالات متحده در صورت صدور دستور رئیس‌جمهور می‌تواند همین امروز حملات هوایی محدودی علیه ایران انجام دهد. اما حمله‌ از نوعی که ترامپ از ارتش خواسته برای آن آماده شود، به احتمال زیاد واکنشی متناسب از سوی ایران را در پی خواهد داشت و همین امر ایجاب می‌کند آمریکا پدافند هوایی قدرتمندی برای حفاظت از اسرائیل و نیروهای خود در منطقه مستقر کند.

ارتش آمریکا هم‌اکنون نیز سامانه‌های پدافند هوایی در منطقه دارد، از جمله ناوشکن‌هایی که قادر به واکنش به تهدیدات هوایی هستند. با این حال، طبق گفته مقام‌های دفاعی، داده‌های ردیابی پرواز و تصاویر ماهواره‌ای، پنتاگون در حال اعزام یک سامانه اضافی تاد (THAAD) و سامانه‌های پاتریوت به پایگاه‌هایی است که نیروهای آمریکایی در آن‌ها مستقرند؛ از جمله در اردن، کویت، بحرین، عربستان سعودی و قطر.

سامانه تاد قادر است موشک‌های بالستیک را در خارج از جو زمین رهگیری کند، در حالی که پاتریوت برای مقابله با تهدیدات کوتاه‌برد و در ارتفاع پایین به‌کار می‌رود.

سوزان مالونی، مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا در امور ایران در دولت‌های بوش و اوباما، می‌گوید:

مسئله پدافند هوایی کلیدی است؛ این‌که تا چه اندازه تجهیزات کافی داریم تا اطمینان حاصل کنیم نیروها و دارایی‌های ما در منطقه محافظت می‌شوند.

فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، که مسئول نیروهای آمریکایی در خاورمیانه است، از اظهار نظر درباره این گزارش خودداری کرد.

اهمیت پدافند هوایی در ماه ژوئن به‌خوبی نمایان شد؛ زمانی که آمریکا به اسرائیل در دفع موجی از موشک‌های ایرانی طی جنگ ۱۲روزه با ایران کمک کرد. پس از آن، آمریکا عملیات «چکش نیمه‌شب» را علیه سه سایت هسته‌ای ایران با استفاده از بمب‌افکن‌های بی-۲ و موشک‌های کروز شلیک‌شده از زیردریایی انجام داد.

ایران روز بعد در پاسخ، ۱۴ موشک به پایگاه هوایی العدید در قطر—محل استقرار مرکز فرماندهی هوایی آمریکا در منطقه—شلیک کرد.

باتری‌های پاتریوت آمریکا و قطر تا حد زیادی این حمله را خنثی کردند، اما پنتاگون بعداً تأیید کرد که یکی از موشک‌های ایرانی به پایگاه اصابت کرده است؛ هرچند این حمله تلفات جانی نداشت و خسارت آن محدود بود.

اهداف ترامپ در قبال ایران همچنان روشن نیست. با این حال، مجموعه‌ای گسترده‌تر و پایدارتر از حملات آمریکا -چه برای واداشتن تهران به پایان غنی‌سازی اورانیوم یا...- می‌تواند این‌بار واکنشی شدیدتر از سوی ایران به دنبال داشته باشد.

به گفته مالونی و دیگران، اگر آمریکا وارد یک کارزار هوایی بزرگ شود، تهران با حداکثر توان آتش خود پاسخ خواهد داد و زرادخانه موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد و میان‌بردش را علیه مواضع آمریکا و اسرائیل به‌کار خواهد گرفت. همچنین احتمالاً نیروهای نیابتی خود را فعال می‌کند.

آمریکا همچنین سه اسکادران جنگنده اف-۱۵ای را به اردن اعزام کرده است؛ جنگنده‌هایی که می‌توانند در برابر پهپادهای ایرانی نقش داشته باشند. این هواپیماها در حمله ایران به اسرائیل در آوریل ۲۰۲۴ نیز برای هدف قرار دادن پهپادهای ایرانی به‌کار رفتند. چندین ناوشکن موشک‌انداز نیروی دریایی آمریکا نیز به خاورمیانه منتقل شده‌اند.

اف-۳۵های گارد ملی ورمونت پیش‌تر در عملیات ژانویه برای بازداشت نیکلاس مادورو، رهبر پیشین ونزوئلا، مشارکت داشتند. همچنین چند فروند هواپیمای جنگ الکترونیک EA-18G Growler نیروی دریایی، اخیراً از پورتوریکو به اسپانیا منتقل شده‌اند.

استقرار سامانه تاد نشانه‌ای بسیار جدی از آمادگی آمریکا برای یک درگیری احتمالی است، زیرا آمریکا تنها هفت سامانه عملیاتی تاد دارد و این واحدها طی سال گذشته به‌شدت تحت فشار بوده‌اند.

ست جونز، مقام پیشین وزارت دفاع آمریکا، می‌گوید:

جابجایی پاتریوت‌ها و تادها بسیار پرهزینه است. وقتی این میزان جابجایی رخ می‌دهد، احتمال استفاده از آن‌ها بالا می‌رود.

به گزارش وال‌استریت ژورنال، سامانه‌های تاد نقش مهمی در حفاظت از مراکز جمعیتی اسرائیل در برابر حملات ایران در تابستان گذشته ایفا کردند، به‌ویژه زمانی که ذخایر موشک‌های رهگیر «ارو» اسرائیل رو به کاهش بود. اما آمریکا با سرعت بسیار بالایی مهمات مصرف کرد و بیش از ۱۵۰ موشک شلیک شد؛ رقمی معادل حدود یک‌چهارم کل موشک‌های رهگیری که تاکنون پنتاگون خریداری کرده است.

برای افزایش سریع تولید موشک‌های رهگیر تاد، پنتاگون و شرکت لاکهید مارتین روز پنجشنبه اعلام کردند که توافق‌نامه‌ای چارچوبی برای چهار برابر کردن ظرفیت تولید—از ۹۶ به ۱۴۰۰ در سال—امضا کرده‌اند.

این خبر تنها چند هفته پس از توافقی مشابه برای افزایش تولید رهگیرهای پاتریوت منتشر شد. با این حال، انتظار نمی‌رود هیچ‌یک از این توافق‌ها در صورت آغاز درگیری در هفته‌های آینده تأثیر بزرگی داشته باشد.

در حالی که آمریکا پیش‌تر نیز سامانه‌های پاتریوت در برخی نقاط خلیج فارس مستقر کرده بود، تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد طی هفته گذشته یک سامانه پاتریوت اضافی در پایگاه هوایی العدید قطر مستقر شده است.

در ژانویه، ارتش آمریکا از ایجاد یک «هسته هماهنگی» در پایگاه قطری خبر داد که هدف آن تقویت همکاری پدافند هوایی و موشکی با شرکای منطقه‌ای است. تحلیلگران می‌گویند انتقال سامانه‌های پدافندی بیشتر به سایر پایگاه‌های منطقه می‌تواند حفاظت بهتری از تأسیسات آمریکا و مراکز جمعیتی فراهم کند، اما در صورت گسترش درگیری، فشار بیشتری بر یگان‌ها و ذخایر وارد خواهد شد.

مارا کارلین، مقام پیشین پنتاگون در دولت‌های بوش، اوباما و بایدن، می‌گوید: «ارتش آمریکا منابع محدودی دارد و پدافند هوایی نمونه‌ای روشن از حوزه‌ای است که این محدودیت بسیار شدیدتر است. این سامانه‌ها فوق‌العاده ارزشمندند و هر فرمانده رزمی خواهان تعداد بیشتری از آن‌هاست.»