تلفن پشت تلفن؛ شش تماس مسئولان ایرانی با مقامات منطقه در ۲۴ ساعت
به گزارش زومان، در ۲۴ ساعت گذشته، ترافیک تماسهای دیپلماتیک ایران با برخی کشورهای منطقه بهطور محسوسی افزایش یافته است. از عصر سهشنبه تا عصر چهارشنبه، مقامهای ایرانی دستکم شش تماس تلفنی رسمی با همتایان منطقهای خود برقرار کردهاند؛ رفتاری که در نگاه اول ممکن است صرفاً بهعنوان مجموعهای از گفتوگوهای جداگانه دیده شود، اما با کنار هم گذاشتن زمانبندی این تماسها، تصویری متفاوت شکل میگیرد.
اگر این شش تماس را روی خط زمان بگذاریم، فاصله میان آنها بهطور متوسط هر چهار ساعت یکبار است. اما این محاسبه بر پایه یک شبانهروز کامل انجام میشود. با کنار گذاشتن ساعات خواب و بازههای کمتحرک شبانه، تماسها در بازهای فشردهتر—حدود ۱۶ تا ۱۷ ساعت—انجام شدهاند. ترجمهی این عدد ساده است: در این بازه، دیپلماسی ایران تقریباً هر دو ساعت و چهل دقیقه یکبار وارد گفتوگو شده است. چنین ریتمی در عرف سیاست خارجی، معمولاً به شرایط عادی تعلق ندارد.
در ادبیات روابط بینالملل، افزایش تعداد تماسهای کوتاه و متوالی در دورههای حساس، ذیل آنچه «دیپلماسی تلفنی» در چارچوب دیپلماسی بحران خوانده میشود، قابل فهم است. در این الگو، تماس تلفنی نه جایگزین مذاکره رسمی است و نه الزاماً حامل پیام نهایی؛ بلکه ابزاری است برای زنده نگه داشتن کانالها، هماهنگسازی برداشتها و جلوگیری از قطع ارتباط در لحظههایی که تصمیمها هنوز نهایی نشدهاند. در چنین وضعیتی، سرعت تماسها خود به یک نشانه تبدیل میشود.
بررسی سطح تماسها نیز همین تصویر را تقویت میکند. بخش عمده گفتوگوها از سوی عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، انجام شده؛ تماسهایی با همتایانش در قطر، مصر، عربستان و ترکیه. همزمان، کانال امنیتی نیز فعال بوده و علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، با نخستوزیر قطر گفتوگو کرده است. در تجربههای دیپلماتیک، فعال شدن همزمان این دو سطح معمولاً به این معناست که تماسها صرفاً تشریفاتی نیستند، اما هنوز در مرحلهی سنجش فضا و تبادل پیامهای اولیه باقی ماندهاند.
روز | ساعت | طرفین گفتوگو |
|---|---|---|
سهشنبه ۷ بهمن | ۱۸:۵۱ | مسعود پزشکیان – محمد بن سلمان |
سهشنبه ۷ بهمن | ۲۲:۴۱ | وزیران امور خارجه ایران و قطر |
چهارشنبه ۸ بهمن | ۱۱:۰۰ | علی لاریجانی – نخستوزیر قطر |
چهارشنبه ۸ بهمن | ۱۱:۰۰ | وزیران امور خارجه ایران و مصر |
چهارشنبه ۸ بهمن | ۱۸:۰۰ | وزیران امور خارجه ایران و ترکیه |
چهارشنبه ۸ بهمن | — | وزیران امور خارجه ایران و عربستان |
تماسهای تلفنی مقامهای جمهوری اسلامی با مقامات منطقه در هفت و هشت بهمن
در میان کشورهای طرف تماس، تکرار نام قطر و عربستان قابل توجه است. قطر بهعنوان یکی از کانالهای شناختهشده ارتباطی میان ایران و آمریکا، و عربستان بهعنوان بازیگری که در روزهای اخیر تماسهایی همزمان با تهران و واشنگتن برقرار کرده، در کانون این تحرکات قرار دارند.
تمرکز تماسها بر این دو کشور، از منظر رفتاری، نشان میدهد که دیپلماسی تلفنی ایران در این مقطع بیش از آنکه متوجه گفتوگوی دوجانبه کلاسیک باشد، بر بازیگران واسط و مهارکننده متمرکز شده است.
یک مقام مطلع که نخواست نامش فاش شود، به زومان گفته است که در جریان تماس علی لاریجانی با نخستوزیر قطر، دعوتی برای سفر به تهران مطرح شده تا درباره چارچوب گفتوگوها بهصورت حضوری تبادل نظر شود. این روایت هنوز از سوی منابع رسمی تأیید نشده و در حد یک نکته خبری باقی میماند، اما کنار هم قرار گرفتن آن با ریتم تماسها، تصویر یک تلاش فشرده برای حفظ مسیرهای گفتوگو را کاملتر میکند.
آنچه از مجموع این تماسها برمیآید، نه اعلام یک ابتکار دیپلماتیک مشخص و نه نشانهای قطعی از تغییر مسیر، بلکه تغییر در ریتم ارتباطات است. در دیپلماسی بحران، گاهی محتوا پنهان میماند، اما سرعت تماسها آشکار است. در چنین لحظاتی، خودِ تماس—حتی پیش از آنکه جزئیاتش منتشر شود—به بخشی از پیام تبدیل میشود.