۵ اشتباه استراتژیک حاکمان ونزوئلا

ونزوئلا یک واقعه تاریخی را پشت سر گذاشت؛ رئیس‌جمهورش در یک عملیات نظامی نیروهای آمریکایی از مسئولیت خلع شد و حالا این ایالات متحده است که روند تغییر دولت یا حتی حاکمیت این کشور را در دست گرفته.

شاید این سوال شما هم باشد که چرا ونزوئلا؟

هرچند وضعیت اقتصادی سیاسی این کشور در دو دهه اخیر با نارضایتی‌های جدی مردم روبرو بود اما بیایید کمی دقیق‌تر اما ساده به این سوال پاسخ دهیم.

فکر می‌کنید اقیانوس نفت جهان کجاست؟ عربستان؟ امارات یا شاید عراق؟ پاسخ خیره کننده است: هیچکدام.

صاحب اصلی این گنج سیاه، ونزوئلا است؛ کشوری که سایه سنگین درگیری با آمریکا را روی سرش حس می‌کند، اما روی بیش از ۳۰۰ میلیارد بشکه ذخیره نفتی خوابیده است. این یعنی بزرگترین منبع انرژی در تمام کره زمین.

اما سوالی که مغز را قلقلک می‌دهد این است: چرا کشوری با چنین ثروت افسانه‌ای، تبدیل به جهنم اقتصادی آمریکای لاتین شده است؟ بیایید ۵ دلیل این سقوط آزاد را بررسی کنیم.

نفت ونزوئلا مثل نفت خلیج فارس روان و سبک نیست. بخش بزرگی از این ذخایر، نفت فوق‌سنگین است. استخراج این نوع نفت مثل بیرون کشیدن قیر از دل سنگ است؛ تکنولوژی پیچیده و پول کلانی می‌خواهد.

همین ماهیتِ سخت، باعث شد هزینه تولید بالا برود و حاشیه سود کمتر شود. اما چرا خارجی‌ها با سرمایه و تکنولوژی نیامدند؟ اینجا به دلیل دوم می‌رسیم.

ضربه مهلک زمانی وارد شد که هوگو چاوز تصمیم گرفت صنعت نفت را تمام و کمال ملی و سیاسی کند. شرکت ملی نفت ونزوئلا (PDVSA) که روزی غول تجاری بود، تبدیل شد به ابزار قدرت سیاسی.

نتیجه فاجعه‌بار بود: هزاران متخصص و مهندس اخراج شدند چون «خودی» نبودند و جای آن‌ها را افراد سیاسیِ بی‌تجربه گرفتند. وقتی تخصص رفت، تولید هم سقوط کرد.

وقتی بدنه صنعت نفت ضعیف شده بود، تحریم‌های آمریکا به عنوان تیر آخر شلیک شد. شرکت‌های خارجی فرار کردند و صادرات نفت که شریان حیاتی کاراکاس بود، عملاً قفل شد.

ونزوئلا یک اشتباه کلاسیک دیگر هم کرد: همه تخم‌مرغ‌ها را در سبد نفت گذاشت. وقتی درآمد نفتی کم شد، به جای اصلاح ساختار، بانک مرکزی استقلالش را فروخت و ماشین‌های چاپ پول روشن شدند.

نتیجه؟ تورم‌هایی که دیگر با درصد بیان نمی‌شوند، بلکه با چند هزار درصد محاسبه می‌شوند. پولی که ارزشش از کاغذ باطله هم کمتر شد.

ونزوئلا سقوط نکرد چون نفت کم داشت؛ سقوط کرد چون نفت را جای «اقتصاد» نشاند و سیاست‌بازی را جایگزین «مدیریت» کرد. وقتی ستون اصلی که نفت بود لرزید، کاخ رفاه پوشالی هم روی سر مردم آوار شد.

به نظر شما بزرگترین درس داستان ونزوئلا برای کشورهای نفتی دیگر چیست؟ دیدگاه خود را بنویسید.