آمریکا هنوز به توافق هسته‌ای با ایران نیاز دارد؟

به گزارش زومان، تحلیلی که در بلومبرگ منتشر شده، تأکید می‌کند که سیاست کنونی ایالات متحده در قبال ایران به بن‌بست رسیده است. نزدیک به ۹ ماه از زمانی که دولت آمریکا مذاکرات هسته‌ای با ایران را کنار گذاشت و به جای آن به حملات نظامی گسترده روی آورد، می‌گذرد. امید واشنگتن این بود که با استفاده از زور، حکومت ایران یا فرو بپاشد یا دست‌کم امتیازهایی فراتر از آنچه در مذاکرات به دست می‌آمد، واگذار کند. حالا تکرار همان اشتباه، دیگر نه یک راهبرد، که حماقت محض خواهد بود.

طبق گزارش بلومبرگ، رئیس‌جمهور آمریکا که از تسلیم نشدن رهبران ایران پس از ماه‌ها محاصره دریایی کلافه شده، اکنون به فکر اجرای یک کارزار بمباران کوتاه اما شدید افتاده است تا تصمیم‌گیران تهران را مجبور به عقب‌نشینی کند. البته به نظر می‌رسد مشاوران و مقام‌های کشورهای حاشیه خلیج فارس او را متقاعد کرده‌اند که فعلاً به کارزار فشار اقتصادی فرصت بیشتری بدهد.

او در همین هفته در شبکه‌های اجتماعی با لحنی تمسخرآمیز مدعی شد: «ما به توافق با ایران نیاز نداریم.» در مقابل، رهبران ایران همچنان تأکید دارند که پیش از آغاز هرگونه مذاکره هسته‌ای، آمریکا باید محاصره و تحریم‌های نفتی را لغو کند؛ شرطی که در کنار چند خواسته دیگر، در تفاهم‌نامه‌ای در ماه ژوئن مطرح شده بود اما همان زمان به‌سرعت شکست خورد.

بلومبرگ در ادامه تحلیل خود می‌نویسد: اکنون آشکار شده که ادامه استفاده از زور، بازدهی معکوس دارد. مردانی که سکان هدایت ایران را در دست دارند، همان کهنه‌سربازان جنگ خونین دهه ۱۹۸۰ بین ایران و عراق هستند؛ بنابراین دلیلی وجود ندارد تصور کنیم پس از چند روز بمباران بیشتر، دست‌هایشان را به علامت تسلیم بالا ببرند.

شاید کاخ سفید امیدوار است که با نمایش قدرت، دستاوردی نمایشی کسب کند تا بتواند اعلام پیروزی کرده و نیروهایش را خارج کند؛ اما واقعیت این است که اگر این حملات به اندازه کافی گسترده شود، رهبران ایران تقریباً به‌طور قطع حملات به کشورهای خلیج فارس و فراتر از آن را از سر خواهند گرفت و فشارها برای واکنش نظامی مجدد را بر آمریکا بیشتر خواهند کرد. در واقع، احتمال تشدید درگیری‌ها بسیار بیشتر از پایان سریع آن‌هاست.

از سوی دیگر، نیروهای آمریکایی هر شب مهمات مصرف می‌کنند و تجهیزاتشان مستهلک می‌شود؛ ضمن اینکه جان ملوانان و خلبانانی که وظیفه اسکورت کشتی‌ها را بر عهده دارند، در معرض خطر دائمی است. مهم‌تر از همه، به نظر می‌رسد آمریکا هنوز پاسخی برای این پرسش اساسی ندارد که اگر حکومت ایران همچنان به مقاومت ادامه دهد، چه باید کرد.

بلومبرگ می‌گوید که تمرکز دولت آمریکا نباید بر حفظ آبرو باشد، چرا که برای آن دیگر فرصتی باقی نمانده است. هدف اصلی باید دستیابی به محدودیت‌های معنادار بر توان هسته‌ای ایران برای جلوگیری از حرکت شتابان به سمت ساخت سلاح باشد. این اقدام احتمالاً در گام نخست نیازمند بازگشت به تعهدات توافق ماه ژوئن است. جلوگیری از تسلط ایران بر تنگه هرمز و وضع عوارض سنگین برای عبور کشتی‌ها، راهکاری بلندمدت‌تر است که بهتر است از مسیر مذاکرات منطقه‌ای و تحت نظارت سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) حل‌وفصل شود. احتمال اینکه حکومت ایران در برابر فشارهای هماهنگ بین‌المللی واکنشی نشان دهد، بسیار بیشتر از آن است که در برابر اولتیماتوم‌های مستقیم آمریکا عقب‌نشینی کند.

این خبرگزاری می‌گوید که هنوز روشن نیست ایران چه امتیازهایی در حوزه هسته‌ای ممکن است بپذیرد، اما چارچوب یک توافق احتمالی تغییر نکرده است: بازرسان بین‌المللی باید اجازه داشته باشند به کشور بازگردند و به دسترسی‌های لازم دست یابند. ذخایر اورانیوم ایران با غنای نزدیک به سطح ساخت سلاح باید رقیق یا از کشور خارج شود؛ غنی‌سازی باید برای مدتی متوقف شده و محدودیت‌های قابل‌راستی‌آزمایی بر فعالیت‌های آتی اعمال شود.

اگر این چارچوب بسیار شبیه توافقی است که دولت آمریکا در ابتدای سال رد کرد، دلیلش ساده است: جنگ به‌جای تقویت جایگاه آمریکا، اهرم‌های فشار آن را در مذاکرات تضعیف کرده است. با نگاه به گذشته، دولت آمریکا باید چنین مصالحه‌ای را می‌پذیرفت.