فرستادگان ترامپ پس از دیدار با پوتین و زلنسکی، برای حضور اروپا در دور بعدی مذاکرات صلح اوکراین فشار می‌آورند.
به گزارش زومان، نیویورک تایمز خبر داد که سفر استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ویژه دونالد ترامپ به مسکو برای جلب موافقت ولادیمیر پوتین با مشارکت دادن کشورهای اروپایی در روند مذاکرات صلح اوکراین بوده است؛ سفری که هم‌زمان با تلاش کرملین برای بازنگری اساسی در ترتیبات و معماری امنیتی قاره سبز صورت می‌گیرد.
این دیدار تنها یک روز پس از میانجی‌گری این دو مقام آمریکایی در مذاکرات غیرمتعارف و مستقیم میان هیئت‌های نمایندگی روسیه و اوکراین در ابوظبی انجام شد؛ نشستی که نخستین گفتگوی رودرروی طرفین طی ۹ ماه گذشته به شمار می‌رفت. فرستادگان ترامپ پس از دیدار با پوتین در کاخ کرملین، برای دیدار با ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، و ارائه گزارش تحولات به او راهی دوبلین شدند.
در حالی که مسکو صراحتاً اعلام کرده است تا زمان پذیرش مطالبات گسترده‌اش برای بازطراحی ساختار امنیت اروپا تن به آتش‌بس نخواهد داد، ویتکاف و کوشنر بر لزوم حضور طرف‌های اروپایی در میز مذاکره پافشاری می‌کنند.
کوشنر پنج‌شنبه‌شب در محوطه فرودگاهی در نزدیکی محل استقرار هواپیماهای دو هیئت و در حاشیه دیدار با زلنسکی، به خبرنگاران گفت: «ما نمی‌توانیم بدون حضور اروپایی‌ها پای میز مذاکره، این توافق را نهایی کنیم.»
ما نمی‌توانیم بدون حضور اروپایی‌ها پای میز مذاکره، این توافق را نهایی کنیم
زلنسکی نیز که در کنار او ایستاده بود، با تأکید بر اینکه «این موضوع برای ما حیاتی است، چرا که جنگ در خانه ما جریان دارد»، تأیید کرد که اروپایی‌ها به دور بعدی مذاکرات ملحق خواهند شد.
ترامپ دنبال دستاورد است، پوتین دنبال امتیاز
دولت ترامپ که پس از ناکامی حزب جمهوری‌خواه در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره به‌شدت به دنبال دستاوردی ملموس در عرصه سیاست خارجی است، دور تازه‌ای از تلاش‌های دیپلماتیک را کلید زده است؛ آن هم در شرایطی که مسکو هیچ نشانه‌ای از تمایل به پایان زودهنگام جنگ بروز نداده و حتی مواضع سخت‌گیرانه‌تری اتخاذ کرده است.
روسیه با سوءاستفاده از کمبود سامانه‌های پدافند هوایی اوکراین، حملات هوایی به شهرهای این کشور را پیش از فرا رسیدن فصل سرما تشدید کرده است. در همین زمینه، زلنسکی روز پنج‌شنبه اعلام کرد که نیروهای مسلح اوکراین بار دیگر در دسترسی به سامانه «استارشیلد» (Starshield - نسخه نظامی اینترنت ماهواره‌ای استارلینک) با محدودیت مواجه شده و درخواست دریافت داده‌های اطلاعاتی از سوی آمریکا را مطرح کرده‌اند.
آنطور که این روزنامه آمریکایی در گزارش خود آورده است، برای کشورهای اروپایی، ورود به فرآیند مذاکرات مستقیم به معنای عدول از موضع دیرینه‌شان مبنی بر توقف کامل جنگ از سوی روسیه پیش از هرگونه گفتگوست. با این حال، رهبران قاره سبز اصرار دارند که اگر قرار است چارچوب امنیت اروپا در این مذاکرات دستخوش تغییر شود، حتماً باید کرسی ثابتی در این رایزنی‌ها داشته باشند.
ورود به فرآیند مذاکرات مستقیم به معنای عدول از موضع دیرینه کشورهای اروپایی است
مسکو هنوز رسماً تأیید نکرده است که اروپا در دور بعدی گفتگوها شرکت خواهد کرد، اما یوری اوشاکوف، مشاور ارشد کرملین، روز پنج‌شنبه اذعان کرد که اروپایی‌ها «تمام تلاش خود را برای پیوستن به میز مذاکره به کار بسته‌اند.»
ولادیمیر پوتین در دیدار با فرستادگان آمریکایی در کرملین گفت مشتاق است ارزیابی آن‌ها را از «منظر اروپایی» پس از رایزنی‌های اخیرشان بشنود. پوتین با انتقاد شدید از اروپا به دلیل بر عهده گرفتن نقش حامی مالی اول اوکراین به‌جای ایالات متحده، مدعی شد این پایتخت‌های اروپایی هستند که تداوم جنگ را می‌خواهند، نه مسکو. او به فرستادگان آمریکایی هشدار داد که مسکو به‌سادگی تن به مصالحه نخواهد داد و گفتگو با نمایندگان اروپا مسیر بسیار دشواری خواهد داشت.
پوتین در این باره خطاب به مقامات آمریکایی گفت:
«ما بسیار مایلیم که شما و دولت ایالات متحده به‌طور کلی، با متحدان اروپایی خود کار کنید تا آن‌ها بالاخره درباره این پرسش بنیادین تصمیم بگیرند که چه می‌خواهند: صلح یا جنگ در اوکراین.»
در مقابل، تیم آمریکایی رویکردی خوش‌بینانه‌تر داشت؛ چنان‌که کوشنر تأکید کرد طرف آمریکایی «تغییری بزرگ در رویکرد اروپایی‌ها مشاهده کرده» و «شتاب و انگیزه بالایی برای همکاری مشترک شکل گرفته است.»
در همین راستا، الکساندر استاب، رئیس‌جمهور فنلاند، روز پنج‌شنبه گفت: «این احتمال واقعی وجود دارد که اروپایی‌ها دور میز مذاکره بنشینند و من معتقدم این خود یک گام به جلو خواهد بود.» گفتنی است ماه گذشته تماس تلفنی پوتین با استاب و همتای نروژی‌اش، با انتقاد برخی رهبران اروپایی مواجه شده و آن را خطری برای اتحاد قاره‌ای در قبال مسکو ارزیابی کرده بودند.
رهبران اتحادیه اروپا روز جمعه در حاشیه نشست دوبلین طی نشستی ناهارکاری درباره تعیین نماینده واحد خود برای حضور در مذاکرات به بحث و تبادل نظر پرداختند؛ امری که کلیت آن روز پنج‌شنبه مورد موافقت ضمنی قرار گرفته بود.
آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا، در این باره تصریح کرد: «امنیت اروپا را نمی‌توان بدون داشتن یک صدای واحد اروپایی بر سر میز مذاکره بررسی کرد.» او با اشاره به معماری امنیتی قاره افزود «نیازی به اختراع مجدد چرخ نیست» و بر اصول بنیادینی چون تمامیت مرزی و حل مسالمت‌آمیز مناقشات تأکید کرد.
پوتین از حضور اروپا چه می‌خواهد؟
با این حال، تاتیانا استانوایا، پژوهشگر ارشد در مرکز کارنگی روسیه و اوراسیا (Carnegie Russia Eurasia Center)، معتقد است پذیرش اروپا در این مذاکرات ممکن است از سوی پوتین به عنوان پیروزی تاکتیک «صبر استراتژیک برای خستگی و امتیازگیری از غرب» تعبیر شود.
پذیرش اروپا در این مذاکرات ممکن است از سوی پوتین به عنوان پیروزی تاکتیک صبر استراتژیک تعبیر شود
روز چهارشنبه نیز الکسی دروبینین، از دیپلمات‌های ارشد وزارت خارجه روسیه، در یک کنفرانس امنیتی در مسکو طرح‌هایی را ارائه داد که به گفته او می‌تواند مطالبات امنیتی مسکو در قبال اروپا را تأمین کند. او پیشنهاد کرد روسیه آماده امضای توافق‌نامه‌های دوجانبه «عدم تجاوز متقابل» یا «پیمان‌های سیاسی پیرامون خودداری از حمایت از دشمنان یکدیگر در مواقع بحران» با کشورهای اروپایی است؛ مدل پیشنهادی‌ای که او آن را به توافق‌های مسکو با بلاروس، ایران و کره شمالی تشبیه کرد.
کوستیانتینیفکا؛ محک پوتین برای نشان دادن «کنترل واقعی»
طرف آمریکایی به دنبال دستیابی به یک توافق همه‌جانبه است که هم‌زمان مسائل آتش‌بس، ترتیبات امنیتی و وضعیت ارضی را حل‌وفصل کند. با این حال، پوتین در کرملین ادعاهای اوکراین مبنی بر بزرگ‌نمایی مسکو درباره وسعت اراضی تحت کنترلش را رد کرد.
رئیس‌جمهور روسیه در ادامه پیشنهاد کرد یک مأموریت بشردوستانه در شهر کوستیانتینیفکا (Kostiantynivka) که در منطقه مناقشه واقع شده، اجرا شود؛ مدلی مشابه آتش‌بس محلی پیشین در اطراف شهر اشغال‌شده اولشکی (Oleshky) که با میانجی‌گری ملانیا ترامپ، بانوی اول ایالات متحده، شکل گرفت و به طولانی‌ترین آتش‌بس محلی از سال ۲۰۲۲ و تخلیه صدها غیرنظامی انجامید.
پوتین تأکید کرد اجرای چنین مأموریتی واقعیت‌های میدانی را آشکار خواهد کرد و افزود: «در جریان این اقدام، به‌روشنی خواهیم دید که کنترل واقعی آن شهرک دست چه کسی است.»
