قیمت دلار پس از سقوط عجیب تتر

سه‌شنبه‌شب، وقتی معاملات روزانه بازار ارز به پایان رسیده بود، روی صفحه بعضی صرافی‌های رمزارزی اتفاق عجیبی افتاد. قیمت تتر که حوالی ۲۶۰ هزار تومان معامله می‌شد، ناگهان شروع به ریزش کرد.

قیمت از ۲۵۰ هزار تومان گذشت، به کانال ۲۲۰ هزار تومان رسید و در برخی معاملات حتی حوالی ۲۰۲ هزار تومان دیده شد. چند دقیقه بعد، همان نموداری که با سرعت پایین آمده بود، دوباره به بالای ۲۵۰ هزار تومان برگشت و قیمت دلار نیز تا محدوده ۲۵۷ هزار تومان عقب نشست

برای کسانی که همان لحظه پای معاملات بودند، ماجرا فقط یک افت‌وخیز عجیب نبود. برخی توانستند در قیمت‌های پایین خرید کنند، اما گروه دیگری گزارش دادند که موقعیت‌های اهرمی‌شان در جریان سقوط قیمت به‌اجبار بسته شده و سرمایه‌ای را که برای معامله گذاشته بودند، از دست داده‌اند.

در گفت‌وگوهای معامله‌گران در فضای مجازی، پرسش‌ها تا نیمه‌شب ادامه داشت. میثم که خبرهای ضدونقیضی درباره اختلال صرافی‌ها شنیده بود، می‌پرسید:

جریان این لیکویید چیه؟ الان شنیدم شد ۲۵۰ همه صرافی ها یه مشکلی پیش اومده گفتن بر می‌گردونن

به گزارش زومان، حوالی ساعت ۱۹ سه‌شنبه ۱۹ آبان، قیمت تتر در برخی صرافی‌های داخلی طی چند دقیقه تا حدود ۲۰۰ تا ۲۰۵ هزار تومان پایین آمد؛ افتی نزدیک به ۲۳ درصد که دوام چندانی نداشت. بااین‌حال، این سقوط در همه صرافی‌ها به یک اندازه رخ نداد و بعضی بازارها کف‌های بسیار بالاتری ثبت کردند.

همین تفاوت، سرنخی برای فهم اتفاق است. تتر در بازار جهانی تقریباً معادل یک دلار ارزش دارد، اما قیمت تومانی آن در هر صرافی ایرانی بر اساس سفارش‌های خریدوفروش همان صرافی شکل می‌گیرد. اگر موج بزرگی از سفارش‌های فروش وارد بازاری شود که خریداران کافی در قیمت‌های نزدیک حضور ندارند، معاملات ممکن است یکی پس از دیگری در نرخ‌های پایین‌تر انجام شوند.

در چنین شرایطی، حتی بدون سقوط مشابه دلار نقدی، قیمت تتر در یک صرافی می‌تواند برای دقایقی به‌شدت پایین بیاید. البته این توضیح، سازوکار احتمالی ریزش را روشن می‌کند، نه اینکه علت قطعی موج فروش سه‌شنبه‌شب را مشخص کرده باشد.

نوسان شدید پای نوبیتکس را هم به ماجرا باز کرد. این صرافی ابتدا برداشت‌های ریالی و رمزارزی را متوقف کرد و از بررسی سفارش‌ها و وضعیت نقدشوندگی خبر داد. سپس در اطلاعیه تکمیلی اعلام کرد خدمات به حالت عادی برگشته و موقعیت‌های تعهدی واجد شرایط که با قیمت‌های غیرمتعارف لیکویید شده‌اند، بازگردانی می‌شوند.

قرار است وثیقه‌های آسیب‌دیده مرتبط با خدمات وام نیز بررسی و بازگردانده شوند.

در ساعت‌های بعد، روایت‌های متفاوتی درباره علت سقوط منتشر شد. عده‌ای از اختلال صرافی‌ها گفتند و برخی احتمال دستکاری عمدی قیمت‌ها را مطرح کردند. نام بابک زنجانی هم دوباره به بحث‌ها راه پیدا کرد.

زنجانی که پیش‌تر وعده عرضه ارز ارزان‌تر داده بود، از یک‌سو کمبود نقدینگی ریالی و عمق پایین سفارش‌ها را عامل سقوط آبشاری تتر معرفی کرد و از سوی دیگر، مدعی نقش مجموعه اقتصادی خود در ریزش قیمت‌ها شد.

اما هنوز داده مستقلی وجود ندارد که دستکاری هماهنگ بازار یا نقش یک فرد مشخص را تأیید کند. برای تشخیص علت واقعی، بررسی جزئیات سفارش‌ها و معاملات ضروری است.

امیرمحمد گلوانی تحلیلگر اقتصادی نیز نوسان تتر تا محدوده ۲۰۶ هزار تومان را غیرعادی دانسته.

او با انتشار متنی در کانال تلگرامی‌اش، گفت که معتقد است در شرایط فعلی اقتصاد ایران، کاهش پایدار نرخ دلار به زیر ۲۵۰ هزار تومان بدون یک تحول سیاسی مهم بعید است و نسبت به دشوارتر شدن شرایط بازار ارز در آذر هشدار می‌دهد.

تا صبح چهارشنبه، بخش بزرگی از سقوط شبانه جبران شده بود. دلار تهران در محدوده ۲۵۸ هزار تومان و تتر حوالی ۲۵۵ هزار تومان قرار گرفتند؛ بسیار بالاتر از کف لحظه‌ای دیشب، اما پایین‌تر از قیمت‌های روزهای گذشته.

فعالان بازار معتقدند افت اخیر قیمت‌ها نتیجه مداخلاتی است که نرخ را به‌طور مصنوعی پایین نگه داشته و بازاری که بدون تغییر عوامل بنیادی و صرفاً با فشار عرضه یا مداخله مقطعی ارزان شود، نمی‌تواند برای مدت طولانی در همان سطح باقی بماند و با فروکش کردن این فشارها، قیمت‌ها دوباره به محدوده‌های قبلی بازمی‌گردند؛ اتفاقی صبح امروز شاهد آن بودیم و مداخله در بازار تتر شاید توانست برای ساعاتی قیمت دلار را یک پله پایین بکشد.

حالا محدوده ۲۵۵ هزار تومان می‌تواند نخستین نقطه‌ای باشد که خریداران دوباره فعال می‌شوند. اگر قیمت زیر این سطح تثبیت شود، محدوده ۲۵۱ هزار تومان نیز در سناریوهای نزولی مطرح خواهد شد؛ اما این سطوح پیش‌بینی قطعی نیستند و تعیین زمان مشخص برای رسیدن به کف بازار، پشتوانه قابل‌اتکایی ندارد.

بازار چهارشنبه را با دو پرسش آغاز کرده است: آیا کاهش دلار نقدی ادامه پیدا می‌کند و مهم‌تر از آن، چه چیزی باعث شد قیمت تتر در بعضی صرافی‌ها ظرف چند دقیقه ده‌ها هزار تومان سقوط کند؟