به گزارش زومان، بازار امروز فقط شاهد افزایش قیمت دلار نبود. تقریباً همه بازارهایی که به نرخ ارز و انتظارات تورمی حساساند، همزمان در مسیر صعودی قرار گرفتند؛ از دلار و درهم تا طلا، سکه، یک سهم طلایی بورس و حتی خودرو و گوشی.
دلار با رشد ۲.۶ درصدی به ۲۳۳ هزار و ۲۰۰ تومان رسید و درهم نیز ۲.۴ درصد افزایش یافت. در بازار طلا، سکه امامی با رشد ۲.۹ درصدی در محدوده ۲۴۱ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان معامله شد و طلای ۱۸ عیار نیز با افزایش ۲.۹ درصدی به گرمی ۲۴ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان رسید.
پشت این اعداد یک الگوی مشترک دیده میشود: بازار فقط دلار یا طلا را گرانتر قیمتگذاری نمیکند؛ ارزش ریال در برابر چند دارایی مختلف همزمان پایینتر ارزیابی میشود. وقتی دلار ۲.۶ درصد، درهم ۲.۴ درصد و طلا و سکه هر کدام ۲.۹ درصد در یک روز بالا میروند و همزمان نشانههای افزایش قیمت در خودرو، گوشی و داراییهای بورسی مرتبط با طلا دیده میشود، میتوان از یک موج گستردهتر بازقیمتگذاری داراییها در برابر ریال سخن گفت. البته شدت واکنش یکسان نیست؛ بازارهای مالی و نقدشونده سریعتر حرکت کردهاند و بازار کالا هنوز با فاصله کمتری در حال تعدیل قیمت است.
پخش از رسانه
دوباره پای جنگ به بازار باز شد
درگیری دوباره ایران و آمریکا و خبرهای مربوط به جنگ نفتکشها، فضای بازار را از نو ملتهب کرد. هر خبر تازه از منطقه، برای معاملهگران فقط یک خبر سیاسی نیست؛ میتواند به معنای دشوارتر شدن تجارت، محدود شدن مسیرهای انتقال ارز و کمتر شدن عرضه دلار باشد.
در چنین فضایی، فروشندهها محتاطتر میشوند. دارنده دلار ترجیح میدهد فعلاً نفروشد و صاحب ریال هم برای حفظ ارزش پولش، به خرید ارز، طلا یا داراییهای مشابه فکر میکند. همین رفتار، فاصله میان خریدار و فروشنده را بیشتر میکند و قیمتها را با سرعت بالاتری بالا میبرد.
در بازار حالا صحبت از احتمال کمیابتر شدن دلار هم شنیده میشود. نه به این معنا که همین امروز ارز در بازار نایاب شده باشد؛ بلکه بخشی از معاملهگران نگراناند ادامه درگیریها و محدودیتهای تجاری، دسترسی به ارز را در هفتههای آینده سختتر کند.
بانک مرکزی ابزار تازه روی میز گذاشت
درست در زمانی که بخشی از بازار به دنبال پناه بردن از ریال به داراییهای دیگر است، بانک مرکزی نیز ابزار تازهای روی میز گذاشته است. نخستین صندوق سرمایهگذاری ارزی قرار است به دارندگان ارز امکان دهد منابع خود را بدون تبدیل به ریال وارد یک ابزار رسمی کنند و هنگام خروج نیز ارزش سرمایه خود را بهصورت ارزی دریافت کنند.
هدف این ابزار را میتوان تلاش برای هدایت بخشی از ارزهای خارج از چرخه رسمی به یک مسیر مالی دانست. بهجای نگهداری دلار در خانه یا خارج از شبکه رسمی، منابع ارزی میتواند وارد صندوق شود و در داراییها و پروژههای ارزی به کار گرفته شود.
با این حال، میزان اثرگذاری صندوق به جزئیات سازوکار آن و مهمتر از همه، اعتماد صاحبان ارز بستگی دارد. اگر سرمایهگذار اطمینان نداشته باشد که دارایی او واقعاً ارزی باقی میماند، امکان دسترسی به آن وجود دارد و قواعد صندوق در آینده تغییر نمیکند، انگیزه زیادی برای انتقال ارز خود به این ابزار نخواهد داشت.
از سوی دیگر، اگر ورود به صندوق مستلزم تحویل ارز موجود باشد، این ابزار الزاماً جایگزین تقاضای افرادی نیست که با ریال برای خرید دلار وارد بازار آزاد میشوند. در این صورت، نقش اصلی صندوق بیشتر جذب ارزهای نگهداریشده خارج از شبکه رسمی خواهد بود تا مهار مستقیم تقاضای تازه برای دلار.
پخش از رسانه
موج افزایش از بازارهای مالی فراتر رفت
همزمانی حرکت قیمتها در بازارهای مختلف امروز قابل توجه بود. «فزر»، یکی از سهمهای مرتبط با صنعت طلا، ۲.۹ درصد رشد کرد؛ دقیقاً هماندازه افزایش سکه امامی و طلای ۱۸ عیار. حرکت یک سهم بهتنهایی برای اثبات یک روند بورسی کافی نیست، اما همجهتی فزر با بازار طلا یکی دیگر از نشانههای حرکت داراییهای مرتبط با طلا در روز صعودی بازار بود.
دامنه افزایش قیمت به بازار کالا نیز رسید. پژو ۲۰۷ امروز ۲.۱ درصد گرانتر شد و قیمت آیفون نیز ۱.۴ درصد افزایش یافت. هر دو بازار به درجات مختلف از نرخ ارز، هزینه واردات و انتظارات فروشندگان درباره قیمتهای آینده تأثیر میگیرند.
ترتیب درصدها نیز سرنخ دیگری به دست میدهد. ارز و داراییهای مالی بین ۲.۴ تا ۲.۹ درصد افزایش یافتهاند، در حالی که واکنش پژو ۲۰۷ با رشد ۲.۱ درصدی و آیفون با ۱.۴ درصد افزایش، ضعیفتر بوده است. این تفاوت با سازوکار انتقال شوک ارزی سازگار است: قیمت داراییهای نقدشونده میتواند تقریباً بلافاصله تغییر کند، اما انتقال نرخ تازه ارز به کالای فیزیکی معمولاً زمان بیشتری میبرد. اگر این الگو در روزهای آینده ادامه پیدا کند، افزایش قیمت کالاها میتواند حلقه بعدی تعدیل قیمتها باشد.
به این ترتیب، اتفاق امروز را نمیتوان صرفاً «افزایش دلار» توصیف کرد. آنچه در چند بازار بهطور همزمان دیده میشود، تلاش برای یافتن قیمت تازه داراییها در برابر ریالی است که ریسک بیشتری برای آن در نظر گرفته میشود.
دو ابزار در برابر دو پناهگاه سنتی
همین نکته، اهمیت ابزارهای تازه بانک مرکزی را بیشتر میکند. صندوق سرمایهگذاری ارزی و اوراق سلف سکه در زمانی وارد میدان میشوند که دلار و طلا همچنان از مهمترین مقصدهای تقاضای حفظ ارزش دارایی هستند.
در یک سوی این بازار، بخشی از صاحبان ریال برای محافظت از قدرت خرید خود به ارز و طلا میروند؛ در سوی دیگر، سیاستگذار تلاش میکند منابع و بخشی از این تقاضا را به ابزارهای رسمی مالی هدایت کند. بنابراین مسئله بانک مرکزی دیگر فقط کنترل قیمت یک بازار نیست؛ رقابت بر سر این است که مردم برای حفظ ارزش دارایی خود کجا بایستند: بازار نقدی دلار و طلا یا ابزارهای رسمی مالی.
موفقیت ابزارهای تازه نیز در همین نقطه سنجیده خواهد شد. در بازاری که دلار، درهم، طلا، سکه و حتی برخی کالاها تقریباً همزمان در برابر ریال گران میشوند، سیاستگذار برای تغییر مسیر تقاضا پیش از هر چیز به اعتماد نیاز دارد. از این منظر، صندوق ارزی و ابزارهای مبتنی بر طلا فقط آزمون یک محصول مالی نیستند؛ آزمون توان بانک مرکزی برای رقابت با پناهگاههای سنتی سرمایه در دوره افزایش ریسکاند.