تصویر امروز با یک واژه بهتر فهمیده میشود: فروش اجباری. وقتی طلا، نقره و سهام فناوری همزمان پایین میآیند، بازارها دیگر فقط یک اصلاح معمولی را تجربه نمیکنند؛ چیزی در لایههای زیرین در حال شکستن است و موج آن از یک بخش به بخشهای دیگر میرسد.
به گزارش زومان در این روایت، سه محور همزمان دیده میشود: فشار روی سهام مرتبط با هوش مصنوعی و نیمههادیها، هشدار درباره تعادل مجدد پایان فصل، و نگرانی از سیاست پولی سختگیرانهتر فدرال رزرو. بههمیندلیل است که امروز همه چیز همزمان در حال سقوط است. سهام طلا، نقره و فناوری با هم کاهش یافتهاند؛ الگویی که معمولا با بستهشدن موقعیتهای اهرمی و خروج شتابزده پول از بازار همراه میشود.
فشار سنگین بر نیمههادیها و هوش مصنوعی
بازار کره جنوبی یکی از کانونهای اصلی این افت بود. شاخص کاسپی امروز ۱۰ درصد سقوط کرد. سامسونگ و اسکی هاینیکس (SK Hynix شرکت صنایع نیمرسانای کرهای) هر دو بیش از ۱۲ درصد کاهش یافتند. این افت فقط یک نوسان روزانه نبود؛ نشانهای بود از عقبنشینی در بخشی که تا همین مدت پیش، یکی از موتورهای هیجان بازارهای جهانی محسوب میشد.
یک گزارش رسانه محلی میگوید SK Hynix سرعت توسعه جدیدترین تراشه خود را کم کرده و تمرکز را به یک تراشه ارزانتر و درجه یک منتقل کرده است تا کمبود را جبران کند. برای شرکتی که در مرکز رونق حافظه هوش مصنوعی قرار دارد، این تغییر بهعنوان نشانهای از عقبنشینی فرضیات تقاضا دیده میشود. همین جاست که ضربه اصلی وارد میشود: نه فقط به قیمت سهم، بلکه به روایتی که دور این صنعت ساخته شده بود.
فشار فقط از خود صنعت نیامد. سرمایهگذاران کرهای، پس از هشدارهای نهادهای ناظر مبنی بر داغ شدن بیش از حد روند صعودی این بخش، سهام تراشه را که با حجم بیسابقهای از پول قرضگرفتهشده(پول اهرمی) خریده بودند، به فروش گذاشتند. وقتی فروش آغاز شد، همین اهرم مالی فروش بیشتری را فعال کرد. حرکت، از یک عقبنشینی عادی عبور کرد و به اتفاق امروز منجر شد.
تعادل مجددی که هنوز تمام نشده
جیپیمورگان میگوید تا پایان ماه ژوئن ممکن است حدود ۱۶۵ میلیارد دلار سهام در بازارهای جهانی فروخته شود. اما این فروش لزوماً به این معنی نیست که سرمایهگذاران ناگهان ترسیدهاند یا منتظر یک بحران هستند. ماجرا بیشتر به یک «بالانس مجدد» شبیه است.
فرض کنید قرار بوده یک صندوق سرمایهگذاری ۶۰ درصد پولش را در سهام و ۴۰ درصد را در اوراق قرضه نگه دارد. حالا چون بازار سهام در ماههای اخیر رشد کرده، سهم سهام در سبدش مثلاً به ۷۰ درصد رسیده است. در این شرایط مدیر صندوق مجبور میشود بخشی از سهام را بفروشد و دوباره اوراق قرضه بخرد تا به ترکیب اولیه برگردد.
این دقیقاً کاری است که بسیاری از صندوقهای بازنشستگی و صندوقهای ثروت ملی در پایان هر فصل انجام میدهند. به همین دلیل، بخشی از فشار فروش فعلی در بازارهای جهانی ممکن است نه از بدبینی به اقتصاد، بلکه از همین قوانین و تعهدات مدیریتی ناشی شده باشد.
به زبان ساده، بعضی از فروشندگان این روزها سهام نمیفروشند چون نگران بازار هستند؛ میفروشند چون مجبورند تراز سبد سرمایهگذاری خود را دوباره تنظیم کنند. این فرآیند تا ۳۰ ژوئن ادامه دارد و به همین دلیل هنوز احتمال دارد بازارها تحت فشار فروش باقی بمانند، حتی اگر خبر منفی مهمی در کار نباشد.
فدرال رزرو و هزینه بالاتر ریسک
در سمت سیاست پولی هم فضا آرام نیست. ۹ نفر از ۱۹ سیاستگذار فدرال رزرو حداقل یک افزایش نرخ بهره را در سال جاری پیشبینی میکنند و بازارها احتمال ۷۰ درصدی افزایش نرخ بهره تا سپتامبر را قیمتگذاری کردهاند. همین انتظار، بهتنهایی هزینه نگهداری ریسک را بالا میبرد. پولی که تا دیروز با خیال راحتتر در داراییهای پرنوسان میچرخید، حالا باید هزینه بیشتری برای ماندن بپردازد.
نوسان دلار/ین و سایه مداخله
دیروز قیمت دلار در برابر ین ژاپن ناگهان بالا و پایین شد. این مدل نوسان معمولاً زمانی دیده میشود که دولت یا بانک مرکزی ژاپن وارد بازار میشود تا از ارزش پول ملی خود (ین) دفاع کند.
سالهاست خیلی از سرمایهگذاران یک بازی معروف انجام میدهند: از ژاپن با نرخ سود بسیار پایین ین قرض میگیرند و بعد این پول را در بازارهای دیگر دنیا، مثل سهام، طلا یا حتی اوراق قرضه سرمایهگذاری میکنند تا سود بیشتری به دست بیاورند. به این کار «تجارت انتقالی» یا Carry Trade میگویند.
حالا اگر ژاپن ناگهان وارد بازار شود و ارزش ین را بالا ببرد، این بازی به هم میریزد. کسانی که ین قرض گرفتهاند مجبور میشوند بخشی از سرمایهگذاریهای خود را بفروشند تا بدهیشان را تسویه کنند. فروش فقط به بازار ارز محدود نمیماند. ممکن است همزمان سهام، طلا، نقره و حتی داراییهای دیگر هم تحت فشار فروش قرار بگیرند.
به همین دلیل برخی تحلیلگران میگویند افت همزمان طلا، نقره و بورسهای جهانی در روزهای اخیر شاید فقط به خاطر اخبار اقتصادی نبوده باشد؛ بلکه ممکن است بخشی از آن به نگرانی معاملهگران از مداخله ژاپن و به هم خوردن این زنجیره بزرگ مالی مربوط باشد.
البته هنوز قطعی نیست که ژاپن واقعاً وارد بازار شده باشد، اما همین نوسان شدید باعث شده بسیاری از فعالان بازار این احتمال را جدی بگیرند. در واقع یک اتفاق در بازار ارز ژاپن میتواند مثل افتادن اولین دومینو، روی بازارهای مختلف جهان اثر بگذارد.
نشانههای ضعف در بخش فناوری
فشار فروش در بازارهای جهانی این بار بیشتر از همه سراغ شرکتهای فناوری رفت. شاخص نزدک که خانه غولهای تکنولوژی مثل گوگل، مایکروسافت و آمازون است، دیروز بیش از ۲ درصد افت کرد و نشانهها حاکی از ادامه این فشار در معاملات امروز هم هست. معاملات آتی امروز هم به افت ۲.۵ درصدی دیگری اشاره دارند.
جالب اینجاست که همزمان شاخص داوجونز نهتنها نریخت، بلکه کمی هم رشد کرد؛ اما بخش بزرگی از این رشد فقط به خاطر عملکرد خوب یک شرکت، یعنی کاترپیلار بود. همین تفاوت نشان میدهد مشکل اصلی فعلاً در بخش فناوری متمرکز شده است.
در میان شرکتها، اسپیسایکس یکی از سنگینترین افتها را تجربه کرد و طی یک روز حدود ۱۶ درصد از ارزش خود را از دست داد. آلفابت هم پس از انتشار گزارشهایی درباره خروج برخی متخصصان هوش مصنوعی با کاهش قیمت روبهرو شد. آمازون، متا و مایکروسافت هم از این موج فروش در امان نماندند.
این اتفاق فقط به یک شرکت یا حتی یک کشور محدود نیست. در واقع فشار از همان بخشی شروع شده که در ماههای گذشته موتور رشد بازارها بود؛ یعنی فناوری و هوش مصنوعی.
اما چرا بازار اینقدر عصبی شده است؟
چند عامل همزمان روی هم افتادهاند: نگرانی از بدهی و اهرم مالی در کره جنوبی، فروشهای فصلی صندوقهای بزرگ سرمایهگذاری، احتمال افزایش نرخ بهره در آمریکا و حتی شایعات مربوط به دخالت ژاپن در بازار ارز.
هر کدام از این اتفاقها به تنهایی میتوانست بازار را متلاطم کند. اما وقتی همه آنها همزمان رخ میدهند، نتیجه فقط یک افت معمولی نیست؛ بلکه زنجیرهای از فشارهای مالی شکل میگیرد که بازارهای مختلف را به هم وصل میکند و موج فروش را گستردهتر میسازد.
نظر شما چیست؛ این افت تا کی میتواند ادامه داشته باشد؟