کلپر: فضای خالی مخازن نفت ایران به ۱۳.۵ میلیون بشکه کاهش یافت
به گزارش زومان، شرکت ردیابی بازار انرژی «کلپر» در تازهترین ارزیابی خود اعلام کرده فضای واقعی باقیمانده برای ذخیره نفت خام در ایران در حال کوچکتر شدن است؛ موضوعی که در صورت تداوم محدودیتهای صادراتی میتواند فشار بیشتری بر مدیریت تولید نفت وارد کند.
بر اساس این گزارش، از اواخر فروردین ۱۴۰۵ تاکنون حدود ۱۳ میلیون بشکه به ذخایر نفت روی خشکی ایران اضافه شده است. همزمان، کلپر برآورد کرده تنها حدود ۱۳.۵ میلیون بشکه فضای قابل استفاده برای ذخیره نفت خام باقی مانده است.
این گزارش در شرایطی منتشر میشود که به گفته کلپر، بارگیری نفت خام ایران در ماه مه به حدود ۲۶۰ هزار بشکه در روز رسیده؛ رقمی که پیش از محدودیتهای اخیر حدود ۱.۸۵ میلیون بشکه در روز بود.
اما این عددها دقیقاً چه معنایی دارند؟
در صنعت نفت، وقتی صادرات کاهش پیدا میکند، نفت تولیدشده معمولاً وارد مخازن ذخیرهسازی میشود تا بعداً صادر شود. این روند تا زمانی ادامه پیدا میکند که فضای خالی در مخازن وجود داشته باشد. اما اگر سرعت ورود نفت به مخازن از سرعت خروج آن بیشتر شود، بهتدریج ظرفیت ذخیرهسازی تحت فشار قرار میگیرد.
کلپر میگوید ظرفیت واقعی ذخیرهسازی ایران کمتر از ارقام اسمی است؛ زیرا بخشی از مخازن به میعانات گازی اختصاص دارد و بخشی نیز به دلیل محدودیتهای عملیاتی، امکان استفاده کامل ندارند. به همین دلیل، فضای واقعی باقیمانده کمتر از چیزی است که در ظاهر دیده میشود.
در چنین شرایطی، اگر صادرات همچنان محدود بماند، تولیدکننده ناچار میشود برای جلوگیری از پر شدن مخازن، بخشی از تولید را کاهش دهد. کلپر در گزارش خود از همین زاویه نوشته است که «کاهش تولید» به مهمترین سوپاپ فشار تبدیل شده است.
البته همه پیشبینیهای اولیه درباره وضعیت ذخیرهسازی نفت ایران به یک اندازه محقق نشدند. در اواخر فروردین، برخی تحلیلها هشدار میدادند ایران شاید فقط بین ۱۲ تا ۲۲ روز فضای ذخیرهسازی در اختیار داشته باشد و حتی احتمال کاهش روزانه ۱.۵ میلیون بشکهای تولید نیز مطرح شده بود.
اما در عمل، بخشی از فشار از مسیرهای مختلف مدیریت شد؛ از استفاده از نفتکشها بهعنوان ذخیرهسازی شناور گرفته تا ادامه محدود صادرات، تغییر مسیر برخی محمولهها و کاهش تدریجی بارگیری بهجای توقف کامل صادرات.
به همین دلیل، سناریوی توقف ناگهانی و گسترده تولید رخ نداد. با این حال، گزارش جدید کلپر نشان میدهد مسئله ذخیرهسازی همچنان از دستور کار بازار نفت خارج نشده است. تفاوت اینجاست که اکنون بحث بیشتر از آنکه درباره «فروپاشی فوری» باشد، درباره کوچکتر شدن تدریجی حاشیه امن ذخیرهسازی و افزایش فشار بر مدیریت تولید و صادرات است.
در سالهای گذشته نیز همزمان با دورههای مختلف تحریم، بارها مسئله ذخیرهسازی شناور و مدیریت تولید در بازار نفت ایران مطرح شده بود. اما این بار، همزمانی محدودیتهای صادراتی با تنشهای دریایی در اطراف تنگه هرمز باعث شده موضوع ظرفیت مخازن دوباره به یکی از متغیرهای مهم بازار انرژی تبدیل شود.
در بازار نفت، گاهی مهمترین عدد نه قیمت هر بشکه، بلکه میزان فضای خالی باقیمانده در مخازن است.