اکسیوس: پیامدهای اقتصادی جنگ تازه شروع شده
این گزارش برگرفته از تحلیلی در وبسایت «اکسیوس» به قلم «کورتنی براون» و «نیل اروین» است. اکسیوس برای این گزارش تصویری گرافیکی از «دونالد ترامپ» انتخاب کرده که نیمهغوطهور در کنار کشتیهای باری دیده میشود؛ نمادی از ادعای پیروزیآمیز رئیسجمهور آمریکا در برابر واقعیتهای پیچیده اقتصادی و لجستیکی.
ایران با بازگشایی تنگه هرمز موافقت کرد. اما پیامدهای اقتصادی پنج هفته بسته بودن عملی این مسیر، تازه آغاز شده است.
چرا مهم است؟
زنجیرههای تأمین یکشبه از بنبست خارج نمیشوند. بدترین پیشبینیها درباره اقتصاد آمریکا ممکن است محقق نشوند، اما کمبودها و شوکهای قیمتی تا ماهها جهان را تحت فشار خواهند گذاشت.
علاوه بر این، هیچ تضمینی وجود ندارد که آتشبس دو هفتهای به صلحی پایدار تبدیل شود.
بستر رویداد:
حتی در شرایط ایدهآل، پاکسازی صف انبوه کشتیهای سرگردان هفتهها طول میکشد. آسیب به زیرساختها در اثر حملات هفتههای اخیر، باعث کمبود انرژی در سراسر جهان شده و ترمیم آن سالها طول خواهد کشید. همچنین راهاندازی مجدد تأسیساتی که تولید را کاهش دادهاند، زمان میبرد.
و این احتمال واقعی وجود دارد که ایران از این پس به طور مؤثر بر محمولههای عبوری از تنگه مالیات وضع کند؛ محدودیتی جدید برای عرضه جهانی نفت و سایر کالاها که پیش از جنگ وجود نداشت.
دیگران چه میگویند؟
نایجل گرین، مدیرعامل گروه مشاوره مالی دوور، امروز صبح نوشت: «این یک پنجره ۱۴ روزه است، نه یک تغییر سیاست دائمی. یکپنجم عرضه جهانی نفت از گذرگاهی عبور میکند که هنوز عملاً تحت تأثیر یکی از طرفهای درگیری است. این ثبات نیست.»
شرکت کشتیرانی مائرسک، یکی از بزرگترین شرکتهای کانتینری جهان، گفت: «آتشبس ممکن است فرصتهایی برای ترانزیت ایجاد کند، اما هنوز امنیت کامل دریایی فراهم نیست و ما باید همه شرایط احتمالی را درک کنیم.»
خبر فوری:
ایران دیشب با عبور هماهنگ کشتیها از تنگه به مدت دو هفته موافقت کرد؛ اولین بازگشایی بدون ابهام از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه.
جزئیات اما مبهم است. وزیر خارجه ایران به «محدودیتهای فنی» نامشخصی برای عبور اشاره کرد، در حالی که ترامپ در پستی در تروث سوشال نوشت آمریکا «بازگشایی کامل، فوری و ایمن» تنگه را تضمین کرده است.
تصویر بزرگ:
این چشمانداز قیمت نفت را سقوط داد. نفت شاخص آمریکا (وست تگزاس اینترمیدیت) تا ساعت ۱۱:۳۰ صبح به وقت شرق آمریکا ۱۵ درصد ریخت و به حدود ۹۶ دلار در هر بشکه رسید؛ رقمی که همچنان به طور قابل توجهی بالاتر از قیمتهای پیش از جنگ است.
طبق قراردادهای آتی نفت، معاملهگران انتظار ندارند قیمتها امسال به سطح پیش از جنگ بازگردد؛ یعنی قیمتهای بالاتر انرژی در ماههای آینده.
این افزایش قیمت همراه با کمبود کود، هلیوم و سایر نهادههای حیاتی است که ممکن است همچنان تولیدکنندگان جهانی را دچار مشکل کند.
کاهش تنش، بخشی از این خطر را که افزایش تورم ممکن است بانکهای مرکزی جهان را به سفت کردن سیاست پولی وادارد، از بین برده است.
لابهلای خطوط:
از زمان آغاز جنگ، معاملهگران شرط بسته بودند که نفت بالای ۱۰۰ دلار فشارهای تورمی را تا حدی افزایش میدهد که بانکهای مرکزی بزرگ را مجبور کند — اگر نرخها را افزایش ندهند — دستکم از برنامههای کاهش نرخ صرف نظر کنند.
این خطر با وجود خروج آشکار از جنگ کاهش یافته است؛ افزایش قیمت انرژی کوتاهمدت و قابلمدیریتتر به نظر میرسد، نه آغاز یک چرخه طولانی افزایش قیمت کالاها.
هرچه افزایش قیمت مهارشدهتر باشد، احتمال کمتری وجود دارد که فدرال رزرو، بانک مرکزی اروپا و دیگران نیاز به دفاع از اعتبار خود و اقدام برای توقف یک چرخه خودتحققبخش افزایش قیمتها ببینند.
به عدد:(آنچه اکسیوس با ذکر رقم گزارش کرده است)
احتمال حداقل یک کاهش نرخ بهره توسط فدرال رزرو در سال جاری امروز در ابزار فدواچ به حدود ۳۵ درصد افزایش یافت که از ۱۶ درصد دیروز بیشتر است.
بازده خزانهداری دو ساله (که به سیاست حساس است) تا ساعت ۱۱:۳۰ صبح پنج شنبه ۰٫۰۸ واحد درصد کاهش یافت.
هشدار اکسیوس درباره تورم:
با وجود آتشبس، فدرال رزرو همچنان با مسیر دشوارتری برای بازگرداندن تورم به ۲ درصد مواجه است. پیشرفت تورم پیش از جنگ متوقف شده بود و اثرات باقیمانده درگیری آن را دشوارتر خواهد کرد.
فیلیپ جفرسون، معاون رئیس فدرال رزرو، در سخنرانی شب سهشنبه (پیش از آتشبس) هشدار داد که جنگ و افزایش طولانی قیمت انرژی میتواند بر مخارج مصرفکنندگان و کسبوکارها سنگینی کند و «عدم قطعیت قابل توجهی به چشمانداز اقتصاد جهانی اضافه کند.»
جفرسون گفت جهش قیمت انرژی «حداقل در کوتاهمدت فشار صعودی بر تورم اسمی وارد خواهد کرد» و تنشهای ژئوپلیتیکی را به عنوان ریسکهای صعودی برای پیشبینی تورم خود ذکر کرد.
خط آخر از نگاه آکسیوس:
استراتژیستهای تیدی بانک در یادداشتی جدید نوشتند: «رالی گسترده در قیمت داراییها و کاهش قیمت نفت نشاندهنده کاهش ریسکهای دمِ توزیع است، نه بهبود مادی در چشمانداز بنیادین.»
آنها افزودند: «در همین حال، بازگشت عرضه انرژی به وضعیتی نزدیک به حالت عادی ماهها طول خواهد کشید و چندین ماه نوسانات دادهها بانکهای مرکزی را محتاط نگه میدارد.»
روایت خسارت از سمت ایران:
در حالی که رسانههای غربی بر پیامدهای جهانی جنگ تمرکز کردهاند، ارزیابی از خسارتهای اقتصادی وارد شده به ایران نیز در جریان است. منابع آگاه به زومان میگویند ستادهای مربوطه،مشغول احصای دقیق خسارتهای وارده به زیرساختهای حیاتی کشور هستند.
بر اساس برخی برآوردهای اولیه، حمله به زیرساختهای مالیاتی کشور حدود ۲۰۰ هزار میلیارد تومان از درآمدهای مالیاتی پیشبینیشده را کاسته است. همچنین قطعی گسترده و طولانی اینترنت در ایران از ۴۰ روز گذشته، پیامدهای انسانی و اقتصادی گستردهای بر جای گذاشته است.
بخش صادراتی کشور نیز به شدت آسیب دیده است. در حوزه پتروشیمی و فولاد — دو بازوی اصلی صادرات غیرنفتی ایران — به دلیل حملات صورت گرفته و اختلال در زنجیره تأمین و لجستیک، شاهد از دست رفتن بخش قابل توجهی از ظرفیت صادراتی هستیم. گزارشها حاکی از آن است که ترمیم و بازگشت به مدار تولید در این بخشها، ماهها زمان خواهد برد و نیازمند سرمایهگذاری گسترده برای بازسازی تأسیسات آسیبدیده است.