عقب نشینی سنگر به سنگر قیمت دلار و سکه؛ سیگنال کاهش از کجا آمد؟

پنج‌شنبه، بازارهای مالی ایران تقریباً هم‌زمان آرام شدند. دلار عقب نشست، سکه اصلاح شد، طلا پایین آمد و حتی تتر نیز ارزان‌تر معامله شد. این هم‌صدایی، در نگاه اول می‌تواند نشانه کاهش فشار باشد؛ اما آرامشی که بازار تجربه کرد، نه شبیه ریزش بود و نه نشانه اطمینان. بیشتر شبیه مکثی حساب‌شده؛ مکثی که از چند روز قبل آغاز شده بود.

بررسی روندها نشان می‌دهد مسیر نزولی بازار، صرفاً محصول معاملات روز پنج‌شنبه نیست. از چهارشنبه نشانه‌های عقب‌نشینی تدریجی در بازار ارز دیده می‌شد؛ نشانه‌هایی که پنج‌شنبه به شکل منسجم‌تری در همه بازارها ظاهر شد. این پیوستگی زمانی، خود یکی از دلایلی است که برخی تحلیلگران، ریزش ناگهانی یا شوک‌محور را منتفی می‌دانند.

در میان توضیحاتی که برای این کاهش مطرح می‌شود، یک نگاه بر افزایش حجم عرضه در مرکز مبادله ارز تأکید دارد. بر اساس این دیدگاه، حجم عرضه ارز در روزهای اخیر نسبت به هفته‌های قبل رشد قابل توجهی داشته و حتی در روز سه‌شنبه به سطحی کم‌سابقه رسیده است. از این منظر، بازار آزاد با وقفه زمانی، خود را با این افزایش عرضه تطبیق داده و وارد فاز عقب‌نشینی شده است.

با این حال، این تنها روایت موجود در بازار ارز و سکه نیست.

برخی دیگر از تحلیلگران، به جای تمرکز بر عرضه کوتاه‌مدت، به روندهای واقعی اقتصاد اشاره می‌کنند. به اعتقاد این گروه، قیمت‌ها در سطوح فعلی عملاً به محدوده‌های سقف رسیده‌اند؛ جایی که ادامه مسیر صعودی، بدون تغییر معنادار در متغیرهای اقتصادی و انتظارات، دشوار است. از این زاویه، آنچه امروز دیده می‌شود، نه نتیجه یک اقدام مقطعی، بلکه حاصل پیش‌خور شدن انتظارات به‌شدت منفی در ماه‌های گذشته است.

به بیان ساده‌تر، بازار پیش‌تر بخش بزرگی از بدبینی‌ها را در قیمت‌ها لحاظ کرده و اکنون، برای حرکت بعدی، به داده‌های تازه نیاز دارد.

رفتار قیمت‌ها نیز با همین تصویر سازگار است. افت دلار، نه با شکست ناگهانی کف‌ها، بلکه به‌صورت پله‌ای و با وقفه رخ داد. بازار هرات زودتر واکنش نشان داد، تهران با تأخیر عقب نشست و سکه، طبق الگوی همیشگی، دیرتر اما محسوس‌تر اصلاح شد. این توالی زمانی، بیشتر به انتقال تدریجی انتظارات شباهت دارد تا فشار مستقیم برای پایین آوردن قیمت‌ها.

در چنین الگویی، حتی اگر نقش بازارساز هم در نظر گرفته شود، صحبت از «تغییر شیوه» است، نه تشدید مداخله؛ حرکتی که هدف آن کاهش هیجان و مدیریت انتظارات است، نه ایجاد شوک.

در این میان، بازار چشم به متغیرهای سیاسی نیز دارد. سفر سید عباس عراقچی به لبنان، هرچند در کوتاه‌مدت اثر مستقیمی بر قیمت‌ها نگذاشته، اما به‌عنوان یک سیگنال سیاسی، در حال رصد و هضم شدن است. تجربه نشان داده بازار ارز، پیش از واکنش قیمتی، ابتدا چنین رویدادهایی را در سطح انتظارات پردازش می‌کند.

آنچه در بازار این روزها دیده می‌شود، نه نشانه فروپاشی قیمت‌هاست و نه آغاز یک موج صعودی تازه. بیشتر می‌توان آن را مرحله‌ای از توقف و بازتنظیم انتظارات دانست؛ مرحله‌ای که در آن، بازار پس از پیش‌خور کردن بدبینی‌ها، به دنبال نشانه‌های جدید اقتصادی و سیاسی است.

در چنین فضایی، پرسش اصلی دیگر این نیست که قیمت‌ها امروز چند شد، بلکه این است:

آیا این مکث، به تثبیت می‌انجامد یا تنها پیش‌درآمد تصمیم بعدی بازار است؟