بازارها پس از لمس سقف؛ چرا قیمت دلار ایستاد و قیمت سکه عقب نشست؟

بازار ارز و سکه هفته‌ای را پشت سر گذاشت که از نظر دامنه نوسان، یکی از پرتلاطم‌ترین هفته‌های ماه‌های اخیر بود. دلار در میانه هفته تا محدوده ۱۴۲ هزار و ۹۰۰ تومان پیش رفت و سکه امامی حتی قله ۱۶۴ میلیون تومان را لمس کرد؛ سطوحی که بازتابی از اوج‌گیری انتظارات، نااطمینانی سیاستی و فشار ریسک‌های غیراقتصادی بود. با این حال، آنچه در روز یازدهم دی رخ داد، نشانه ورود بازار به فازی متفاوت بود: فاز اصلاح، مکث و بازبینی انتظارات.

این تغییر فاز در شرایطی اتفاق افتاد که بازار هم‌زمان با چند متغیر مهم مواجه بود؛ از تغییر رئیس‌کل بانک مرکزی گرفته تا اعتراضات و تجمعات میدانی در برخی بازارهای فروش کالایی و نیز نشانه‌هایی از چرخش رویکرد سیاست ارزی.

در بازار ارز، روزهای ابتدایی هفته با ثبت رکوردهای جدید همراه بود. روز دوشنبه قیمت‌ها حتی از اوج یکشنبه نیز عبور کردند؛ رفتاری که نشان می‌داد بازار در حال پیش‌خور کردن بدبینانه‌ترین سناریوهاست. اما پیش از بسته‌شدن معاملات همان روز، خبر انتصاب عبدالناصر همتی به‌عنوان رئیس‌کل جدید بانک مرکزی منتشر شد؛ خبری که نقش تعدیل‌کننده ایفا کرد و قیمت‌ها را از سقف‌های ثبت‌شده پایین آورد.

هم‌زمان با این تحولات، در روزهای ابتدایی هفته اعتراضات و تجمعاتی در برخی بازارهای فروش کالایی از جمله بازار موبایل و بخش‌هایی از بازار تهران شکل گرفت؛ اعتراضاتی که آغاز آن پیش از اعلام تغییر رئیس‌کل بود و پس از آن نیز ادامه یافت. با این حال، برخلاف تجربه‌های پیشین، تداوم این اعتراضات به شوک قیمتی تازه‌ای در بازار ارز منجر نشد و بازار پس از اوج‌گیری، وارد فاز نوسان زیر سقف هفتگی شد.

در معاملات ۱۱ دی، این رفتار با وضوح بیشتری دیده شد. دلار معاملات را در سطوح نسبتاً بالا آغاز کرد، اما نشانه‌های اصلاح از همان ساعات ابتدایی نمایان بود. نرخ تتر، به‌عنوان شاخص پیش‌نگر انتظارات، زودتر وارد فاز افت شد و مسیر را برای بازار نقدی مشخص کرد. دلار آزاد و نرخ‌های میدانی نیز با فاصله‌ای کوتاه، کاهش قیمت را تجربه کردند؛ کاهشی پله‌ای و هماهنگ که بیشتر به تخلیه هیجان شباهت داشت تا خروج شتاب‌زده معامله‌گران.

در میانه روز، دلار یک برگشت محدود رو به بالا را تجربه کرد، اما این حرکت نتوانست سقف‌های قبلی را پس بگیرد و خیلی زود به نوسان خنثی تبدیل شد. در نهایت، دلار روز یازدهم دی را با کاهش دامنه نوسان، کاهش شکاف نرخ‌ها و تثبیت در محدوده‌ای نزدیک به قیمت‌های پایانی هفته قبل به پایان رساند.

بازار سکه امامی نیز هفته‌ای پرهیجان را پشت سر گذاشت. سکه که هفته منتهی به ۴ دی را در سطح ۱۵۰ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان بسته بود، در میانه هفته با جهشی تند تا ۱۶۴ میلیون تومان بالا رفت؛ رشدی که بیش از دلار، رنگ و بوی هیجانی و پوششی داشت.

اما این صعود پایدار نماند. با تعدیل انتظارات پس از اعلام تغییر رئیس‌کل بانک مرکزی و فروکش کردن هیجان، سکه مسیر اصلاح را در پیش گرفت. در معاملات ۱۱ دی، پس از نوسانات فعال صبحگاهی، قیمت‌ها در نیمه دوم روز عقب نشستند و نهایتاً روی ۱۴۸ میلیون تومان بسته شدند؛ سطحی پایین‌تر از قیمت بسته‌شدن هفته قبل. این رفتار نشان می‌دهد بازار سکه، اگرچه در فاز صعود سریع‌تر از دلار حرکت کرد، اما در اصلاح نیز عمیق‌تر عقب نشست؛ نشانه‌ای از آن‌که بخش بزرگی از رشد سکه مبتنی بر انتظارات کوتاه‌مدت بوده است.

درباره چرایی تعدیل قیمت‌ها پس از اوج‌های هفتگی، دو برداشت در میان فعالان بازار مطرح است. برخی معتقدند آنچه رخ داد، بیش از هر چیز نتیجه تعدیل انتظارات سیاستی پس از اعلام انتصاب رئیس‌کل جدید بانک مرکزی بوده است. از نگاه این گروه، سیگنال‌های اولیه همتی درباره کنار گذاشتن سیاست تثبیت سخت‌گیرانه دوره پیشین و حرکت به سمت نزدیک‌تر شدن نرخ مرکز مبادله به بازار آزاد، نقش مهمی در آرام‌تر شدن بازار داشته است.

در مقابل، گروهی دیگر بر این باورند که تعطیلی روز چهارشنبه و نیز فضای انتظامی حاکم بر بازار ارز در روز سه‌شنبه، به‌ویژه در پی برودت هوا، عملاً مجال چرخش گسترده معاملات را از بازار گرفت. از این منظر، بخشی از ثبات ظاهری قیمت‌ها نه الزاماً حاصل تغییر جهت بازار، بلکه نتیجه کاهش عمق معاملات و نقدشوندگی بوده است.

کنار هم گذاشتن رفتار قیمت‌ها در طول هفته و معاملات ۱۱ دی نشان می‌دهد که پس از ثبت اوج‌های قیمتی، بازار وارد مرحله بازبینی و احتیاط شده است. اصلاح امروز نه نشانه تغییر قطعی مسیر بازار است و نه ادامه مستقیم جهش قبلی؛ بلکه بازتاب دوره‌ای است که در آن بازار در حال سنجش متغیرهای جدید سیاستی و محدودیت‌های معاملاتی است.