بازارهای جهانی در ۲۰۲۵؛ سال طلا، ارزها و عقب‌نشینی دلار

بر اساس گزارش رویترز، سال ۲۰۲۵ برای بازارهای جهانی سالی متفاوت، پرنوسان و پرغافلگیری بوده است؛ سالی که در آن طلا درخشید، دلار عقب نشست، ارزهای نوظهور جان گرفتند و بازارها تحت تأثیر هم‌زمان جنگ تجاری، تحولات ژئوپلیتیک و نگرانی‌های بدهی حرکت کردند.

بازگشت دونالد ترامپ به قدرت در بزرگ‌ترین اقتصاد جهان از همان ابتدا سیگنال تغییر را به بازارها مخابره کرده بود، اما دامنه و جهت این تغییرات به‌گونه‌ای پیش رفت که حتی بسیاری از سرمایه‌گذاران حرفه‌ای نیز از شدت نوسان‌ها و نتایج نهایی شگفت‌زده شدند.

بازارهای سهام جهانی پس از سقوط ناشی از تعرفه‌های تجاری موسوم به «روز آزادی» در ماه آوریل، به‌سرعت مسیر بازگشت را در پیش گرفتند و در مجموع سال ۲۰۲۵ حدود ۲۱ درصد رشد کردند. این رشد باعث شد ارزش بازار سهام جهان در این سال نزدیک به ۱۵ تریلیون دلار افزایش یابد؛ رقمی که ششمین سال رشد دورقمی بازارهای جهانی در هفت سال اخیر را رقم می‌زند.

با این حال، این صعود یکدست و همگن نبود. بخشی از رشد بازار به جهش قابل‌توجه سهام شرکت‌های تسلیحاتی اروپا بازمی‌گردد که تحت تأثیر تغییر رویکرد امنیتی آمریکا، افزایش هزینه‌های نظامی در اروپا و بازتسلیح کشورهای عضو ناتو تقویت شدند. هم‌زمان، سهام بانک‌های اروپایی بهترین عملکرد خود از سال ۱۹۹۷ را ثبت کردند و بازار سهام کره‌جنوبی نیز رشدی حدود ۷۵ درصدی را تجربه کرد. حتی در بازار بدهی، اوراق نکول‌شده ونزوئلا بازدهی‌هایی نزدیک به ۱۰۰ درصد به ثبت رساندند؛ نشانه‌ای از افزایش ریسک‌پذیری بخشی از سرمایه‌گذاران.

در مقابل این روند، غول‌های فناوری آمریکا موسوم به «هفت شگفت‌انگیز» بخشی از جذابیت و درخشش پیشین خود را از دست دادند و وزن آن‌ها در رشد بازار نسبت به سال‌های قبل کاهش یافت.

در نقطه مقابل دارایی‌های ریسکی، طلا بار دیگر نقش سنتی خود را به‌عنوان پناهگاه امن ایفا کرد. قیمت طلا در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۶۵ درصد افزایش یافت و بهترین عملکرد سالانه خود را از زمان بحران نفتی ۱۹۷۹ به ثبت رساند. این روند تنها به طلا محدود نماند و در بازار فلزات گران‌بها، نقره و پلاتین نیز به‌ترتیب با رشد ۱۴۵ و ۱۲۵ درصدی، سالی کم‌سابقه را پشت سر گذاشتند.

جهش فلزات گران‌بها بازتاب مستقیم تشدید نااطمینانی‌های ژئوپلیتیک، نگرانی‌های فزاینده درباره سطح بدهی دولت‌ها و همچنین تضعیف ارزش دلار آمریکا بود؛ ترکیبی که باعث شد حتی در شرایط رشد بازار سهام، تقاضا برای دارایی‌های امن همچنان بالا بماند.

شاخص دلار آمریکا در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۱۰ درصد افت کرد؛ کاهشی که به تقویت گسترده بسیاری از ارزهای اصلی و نوظهور انجامید. در این فضا، یورو حدود ۱۴ درصد و فرانک سوئیس نزدیک به ۱۴.۵ درصد در برابر دلار تقویت شدند. یوان چین از مرز ۷ واحد در برابر دلار عبور کرد و ین ژاپن، با وجود نوسان‌های شدید در مقاطع مختلف سال، در مجموع تغییر محسوسی را تجربه نکرد.

در بازارهای نوظهور نیز روندی مشابه دیده شد. روبل روسیه با وجود محدودیت‌های شدید تحریمی، حدود ۴۰ درصد تقویت شد و ارز غنا با رشد ۴۱ درصدی بهترین عملکرد را در میان ارزهای نوظهور به ثبت رساند. در اروپای مرکزی، زلوتی لهستان، کرون چک و فورینت مجارستان بین ۱۵ تا ۲۱ درصد افزایش ارزش داشتند و در آمریکای لاتین، پزوی مکزیک و رئال برزیل توانستند بازدهی‌های دورقمی ثبت کنند.

تحلیلگران جی‌پی مورگان معتقدند این تحولات می‌تواند نشانه‌ای از پایان چرخه نزولی ۱۴ساله ارزهای بازارهای نوظهور باشد؛ چرخه‌ای که اکنون، دست‌کم از نگاه بخشی از بازار، در حال تغییر مسیر است.

در حالی که طلا و بخشی از ارزها در مسیر صعود حرکت کردند، بازار نفت سال متفاوتی را تجربه کرد. قیمت نفت در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۸ درصد کاهش یافت و از فشار مازاد عرضه و نگرانی‌های تقاضا تأثیر گرفت. در بازار رمزارزها نیز بیت‌کوین پس از ثبت رکورد تاریخی بالای ۱۲۵ هزار دلار در ماه اکتبر، با اصلاحی سنگین مواجه شد و سال را با بیش از ۶ درصد افت به پایان برد.

در بازار بدهی، سه نوبت کاهش نرخ بهره در آمریکا در کنار نگرانی‌ها درباره کسری بودجه و سطح بدهی دولت‌ها، باعث نوسان در بازده اوراق شد. بازده اوراق ۳۰ساله خزانه‌داری آمریکا در مقطعی تا ۵.۱ درصد افزایش یافت؛ هرچند در ادامه به محدوده ۴.۸ درصد بازگشت، اما همین نوسان‌ها دوباره حساسیت بازار نسبت به ریسک‌های بدهی را برجسته کرد.

به گزارش رویترز، ورود به سال ۲۰۲۶ نیز با مجموعه‌ای از ریسک‌های سیاسی و اقتصادی همراه است. انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، معرفی رئیس جدید فدرال‌رزرو، تداوم جنگ اوکراین، انتخابات حساس در اسرائیل، مجارستان، برزیل و کلمبیا و همچنین عدم‌قطعیت‌های مرتبط با هوش مصنوعی، همگی عواملی هستند که می‌توانند تعادل شکننده بازارها را بر هم بزنند.

تحلیلگران هشدار می‌دهند نشانه‌های ترک‌خوردگی در حاشیه بازارها—از افزایش پریمیوم سررسید در بازار اوراق گرفته تا افت ناگهانی بیت‌کوین و تداوم رالی طلا—در حال آشکار شدن است؛ نشانه‌هایی که نشان می‌دهد سال پیش‌رو نیز برای سرمایه‌گذاران سالی کم‌تنش نخواهد بود.