با وجود افت ۳ درصدی طلای ۱۸ عیار و کاهش قیمت دلار، فشار هزینههای معیشتی و اقساط مانع ورود بخش بزرگی از مردم به بازار خرید شده است.
یکشنبه بازار طلا با موج دیگری از کاهش قیمت روبهرو شد. خریدارانی که روزهای قبل منتظر پایین آمدن نرخها بودند، حالا درباره زمان ورود به بازار حرف میزدند و فروشندهها با هر قیمت تازه، دوباره حساب میکردند که آیا وقت فروش رسیده یا باید بیشتر صبر کنند؟
در کف بازار هم بحث خرید داغ بود؛ بعضی از کف قیمت میگفتند و بعضی از رسیدن طلا به محدودهای که دوباره میتوان به خرید فکر کرد.
در میان همین گفتوگوها، نگهبان یک پاساژ طلافروشی که هر روز از نزدیک رفتوآمد مشتریان و حالوهوای مغازهها را میدید، از شلوغی بازار خبر میداد.
او معتقد بود حالا زمان مناسبی برای خرید است، اما خودش امکان استفاده از این فرصت را نداشت:
الان وقت خریدنه که من پول ندارم...
بازار برای بعضیها به نقطه خرید رسیده بود، اما پایین آمدن قیمتها بهتنهایی پولی در جیب دیگران نمیگذاشت.
به گزارش زومان، یکشنبه اول آذر، بازارهای مختلف مسیر یکسانی نداشتند:
- دلار آزاد: ۲۶۷ هزار و ۳۰۰ تومان؛ افت ۱٫۱ درصدی
- تتر: ۲۷۱ هزار و ۲۱۴ تومان؛ کاهش ۰٫۲ درصدی
- طلای ۱۸ عیار: ۲۳ میلیون و ۲۲۰ هزار تومان؛ افت ۳ درصدی
- سکه امامی: ۲۴۲ میلیون تومان؛ افزایش یک درصدی
بازار زیر سایه خبر، مردم زیر فشار هزینهها
افت قیمتها در روزی اتفاق افتاد که بازار همچنان چشم به تحولات سیاسی داشت. تلاشهای قطر برای میانجیگری میان تهران و واشنگتن در کنار گزارشهایی از ادامه درگیریها در خلیج فارس و حملات به بحرین، فضای انتظار و احتیاط را حفظ کرده بود.
اما برای بسیاری که در بازار درباره قیمتها حرف میزدند، مسئله دیگر پیشبینی نتیجه مذاکرات یا پیدا کردن کف دلار نبود. حسابوکتاب زندگی روزمره جای تحلیل بازار را گرفته بود؛ پولی که باید برای قسط، خوراک و هزینههای ضروری کنار میماند، جای هر پساندازی را گرفته بود.
یه ماه کار میکنم که فقط قسط بدم. به هیچ کدوم از اهداف و برنامه هام نمیرسم.
طلا ارزان شده؛ پول خریدش کجاست؟
حوالی ظهر، وقتی بحث بر سر آینده قیمت طلا و دلار بالا گرفته بود، باران حسابوکتاب متفاوتی پیش کشید. او بهجای آنکه از قیمت مناسب خرید یا احتمال ریزش بیشتر بپرسد، نوشت:
پول ک نداریم طلا بخریم خیلی .لااقل گشنه نمونیم.
در نگاه باران، مسئله انتخاب میان طلا و دلار نبود؛ انتخاب میان پسانداز کردن و تأمین هزینههای اولیه زندگی بود. وقتی پول کافی برای هر دو وجود ندارد، خرید طلا حتی با قیمت پایینتر هم از اولویت خارج میشود.
اما مشکل فقط نداشتن پول برای خرید طلا نیست. برخی حتی با وجود داشتن پسانداز، توان نگهداری آن را ندارند. هزینههای زندگی گاهی زودتر از آنکه سرمایه به سود برسد، سراغش میآید و صاحب آن را مجبور به فروش میکند.
پریسا یکی از همین افراد بود. او یکشنبه در حالی از فروش طلایش خبر داد که قیمتها پایین آمده بودند. نه به این دلیل که انتظار ریزش بیشتری داشت، بلکه چون چند قطعه خودرویش خراب شده بود و باید هزینه تعمیر را تأمین میکرد.
برای این افراد، انتخاب میان خرید و فروش طلا نبود؛ میان نگه داشتن پسانداز و پرداخت هزینهای بود که نمیتوانست عقب بیندازد.
این وضعیت نشان میدهد چرا کاهش قیمت طلا الزاما به افزایش تقاضا منجر نمیشود. در همان بازاری که عدهای برای خرید ارزانتر انتظار میکشند، کسانی هم هستند که به پول نقد احتیاج دارند و ناچارند داراییشان را بفروشند.
ارزانی ۲۰ میلیونی برای چه کسانی؟
این تناقض در بازار موبایل هم دیده میشد. یکشنبه قیمت آیفون ۱۷ با کاهش ۱۹ میلیون و ۵۰۰ هزار تومانی به ۳۷۵ میلیون تومان رسید؛ افتی ۴٫۹ درصدی که حتی از کاهش قیمت طلا بیشتر بود.
اما سؤال این است که چنین کاهش قیمتی واقعاً برای چند نفر فرصت خرید ایجاد میکند؟ کسی که پیش از این توان پرداخت ۳۹۴ میلیون تومان برای یک گوشی را نداشت، احتمالاً با ارزان شدن آن به ۳۷۵ میلیون تومان هم بهسادگی خریدار نمیشود.
افت بزرگ است، اما قیمت نهایی همچنان معادل بیش از ۱۶ گرم طلای ۱۸ عیار است.
این تفاوت قیمتها نشان میدهد افت بازارها لزوماً به معنای بهتر شدن شرایط خرید نیست. حتی ممکن است قدرت خرید کسی که پساندازش را به طلا تبدیل کرده، نسبت به کالایی که قصد خریدش را دارد کمتر شود.
در چنین شرایطی، کسانی که نقدینگی دارند میتوانند از افت قیمتها برای خرید دارایی بیشتر استفاده کنند؛ در مقابل، کسانی که پولی برای سرمایهگذاری ندارند همچنان بیرون بازار میمانند و برخی دارندگان طلا نیز ناچارند برای تأمین مخارج، پساندازشان را در قیمت پایین بفروشند.
همین تفاوت، معنای ریزش قیمتها را برای گروههای مختلف تغییر میدهد. آنچه برای یک نفر فرصت افزایش ثروت است، برای دیگری فرصتی دستنیافتنی و برای نفر سوم زمان نامناسبی برای فروش دارایی است.
شاید به همین دلیل، از میان تمام پیشبینیهای یکشنبه درباره کف قیمت طلا و زمان مناسب خرید، جمله نگهبان پاساژ طلافروشی بهتر از بقیه حالوهوای بخشی از بازار را توصیف میکند.